VS-EU handelsoorlog escaleert: 25% tarieven op staal en aluminium gaan in

De handelsrelatie tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten staat opnieuw zwaar onder druk. De Amerikaanse regering heeft invoerrechten van 25 procent ingesteld op staal en aluminium uit alle landen, zonder uitzondering. De heffingen gelden niet alleen voor basale metaalproducten, maar ook voor honderden afgeleide producten, van schroeven en buizen tot machines en kookgerei. Voor Europa, en in het bijzonder voor Nederland als kleine, handelsgevoelige economie, zijn de gevolgen direct voelbaar.

Wat zijn de nieuwe tarieven precies?

De VS herinvoert de zogenoemde Section 232-tarieven op staal en aluminium, maar breidt de reikwijdte aanzienlijk uit ten opzichte van eerdere versies. Waar eerdere tarieven zich beperkten tot de basale metaalproducten, vallen nu ook verwerkte goederen eronder: raamkozijnen, sportartikelen, voedsel- en drankverpakkingen, en zelfs onderdelen voor machines en infrastructuur. Dat maakt de impact breder dan op het eerste gezicht lijkt.

De verhoging van de aluminiumtarieven van 10 naar 25 procent is bijzonder ingrijpend voor sectoren die afhankelijk zijn van licht en vormbaar metaal, denk aan de luchtvaartindustrie, de verpakkingsindustrie en de bouw. Voor staal geldt een vergelijkbare stijging, met name voor pijpen, constructiestaal en draadproducten.

Europese reactie: tegenmaatregelen in voorbereiding

De Europese Commissie heeft aangekondigd te reageren met "krachtige en evenredige" tegenmaatregelen. Commissievoorzitter Von der Leyen sprak van "ongerechtvaardigde tarieven" die niet onbeantwoord blijven. De EU bereidt een pakket retaliatiemaatregelen voor dat zich richt op Amerikaanse exportproducten waarvoor Europa een grote markt is: bourbon whiskey, Harley-Davidson motorfietsen, jeansstof en producten uit staten die politiek gevoelig zijn voor de Amerikaanse regering.

Die aanpak, gericht raken op electoraal kwetsbare sectoren, is een bewuste strategie uit het vorige handelscyclus (2018–2019) die destijds effectief bleek. Of het nu hetzelfde effect heeft, is onzeker; de politieke context in Washington is wezenlijk anders dan acht jaar geleden.

Wat merken Nederlandse bedrijven?

Nederland is als handelsnatie bovengemiddeld kwetsbaar. Hoewel Nederland zelf relatief weinig staal en aluminium produceert, is het via de Rotterdamse haven een doorvoerhub voor Europese metaalexport naar de VS. Bovendien zijn veel Nederlandse bedrijven in de maakindustrie, van machinebouw tot scheepsbouw en installatietechniek, afhankelijk van staal- en aluminium-onderdelen die deels uit de VS worden betrokken of waarvoor de productieprijzen wereldwijd stijgen.

Brancheorganisatie Evofenedex waarschuwt dat de onzekerheid rond tarieven op zichzelf al schadelijk is: bedrijven stellen investeringsbeslissingen uit, heronderhandelen contracten en zoeken naar alternatieve leveranciers, processen die geld en tijd kosten, los van de directe effecten van de heffingen zelf. Rabobank schat dat de macro-economische impact beperkt blijft, maar erkent dat specifieke sectoren "vergaande implicaties" kunnen ondervinden.

Breder patroon: protectionisme als nieuw normaal?

De staal- en aluminiumtarieven zijn geen geïsoleerde actie. Ze zijn onderdeel van een bredere trend waarbij de VS aanzienlijk hogere invoerrechten oplegt aan vrijwel alle handelspartners. Europa bereidt zich voor op mogelijk aanvullende tarieven op auto's, farmaceutische producten en halfgeleiders, sectoren die voor Nederland economisch van groot belang zijn.

Intussen proberen Europese leiders de schade te beperken via diplomatieke kanalen, terwijl onderhandelingen over een nieuw handelsverdrag met de VS nauwelijks van de grond komen. De mondiale handel vertraagt: de WTO verwacht voor 2026 een groei van slechts 0,6 procent, tegenover 2 procent in 2025. Dat is voelbaar in havens, op de vloer van exportbedrijven en uiteindelijk in het vertrouwen van consumenten en investeerders.

Wat nu?

Europese besluiten over tegenmaatregelen worden de komende weken verwacht. Parallel voeren de EU en de VS gesprekken om escalatie te voorkomen, maar de kans op een snelle doorbraak lijkt klein. Voor Nederlandse bedrijven is het devies: diversificeer leveranciersketens, breng in kaart welke producten onder de uitgebreide tarieflijst vallen, en monitor de ontwikkelingen via RVO.nl en Evofenedex voor actuele updates.