Internationaal nieuws uit Europa en de rest van de wereld
Van 26 tot 29 maart 2026 vindt in Yaounde de 14de ministeriele conferentie van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) plaats, de eerste ooit op Afrikaans grondgebied. De EU, vertegenwoordigd via de Raad voor Buitenlandse Zaken Handel, streeft naar bindende afspraken over WTO-hervorming en uitbreiding van het e-commerce-handelsverdrag.
Op 12 april 2026 houdt Hongarije parlementsverkiezingen waarbij oppositieleider Peter Magyar van de Tisza-partij voor het eerst in 16 jaar een serieuze uitdager is voor premier Viktor Orban. Russische desinformatie, AI-gegenereerde TikTok-campagnes en een gerapporteerd aanval-scenario kleuren een historische campagne.
Op 27 januari 2026 ondertekenden de Europese Unie en India een vrijhandelsverdrag dat twee decennia onderhandelingen afsluit. De deal bestrijkt een gezamenlijke markt van 27 biljoen dollar, omvat 2 miljard mensen en bespaart Europese exporteurs tot 4 miljard euro per jaar aan douanerechten. Ratificatie door de EU-lidstaten is gaande.
Na de VS-Israelische aanval op Iran in februari 2026 viel het scheepvaartverkeer door de Straat van Hormuz bijna volledig stil. De olieprijs steeg van 70 naar 110 dollar per vat. Trump gaf Iran een 48-uurs ultimatum; Europese landen weigerden een NAVO-missie te steunen.
Op 28 februari 2026 lanceerden de VS en Israel gezamenlijke aanvallen op Iran waarbij onder meer opperste leider Khamenei om het leven kwam. Europa reageerde in scherp uiteenlopende bewoordingen, wat de structurele zwakte van het Europees buitenlandbeleid blootlegde.
De handelsoorlog tussen de VS en China bereikte nieuwe hoogten met tarieven van 145 procent op Chinese goederen en Chinese tegenmaatregelen van 125 procent. Europa raakt in de squeeze: exportomleiding, dumping en een mogelijke exportdaling van 7,5 tot 21 procent dreigen.
EU-leiders kwamen op 19 maart 2026 bijeen en bevestigden de lening van 90 miljard euro aan Oekraïne voor 2026 en 2027. Tegelijk riepen zij de Europese defensie-industrie op om de productie van luchtafweer, munitie en drones te versnellen.
Het IMF heeft het Oekraïense parlement tot eind maart gegeven om belastingwetgeving goed te keuren als voorwaarde voor een lening van 8,1 miljard dollar. President Zelensky weigert het wetsvoorstel zelf in te dienen; de Rada verwierp het al eerder.
Het Nationale Volkscongres in Beijing heeft het 15e vijfjarenplan aangenomen en de economische groeidoelstelling voor 2026 vastgesteld op 4,5 tot 5 procent, het laagste doel in decennia. China erkent openlijk de uitdagingen van de vastgoedcrisis, handelsoorlog met de VS en schuldenproblematiek. AI wordt meer dan 50 keer vermeld in het plan.
Na meerdere onderhandelingsrondes in Abu Dhabi en Genève zijn Oekraine en de VS het eens over de vorm van Amerikaanse veiligheidsgaranties. De echte blokkade zit bij het grondgebied: Rusland eist volledige cessie van de Donbas, Oekraine weigert dit zonder concrete garanties. Trump wil een deal voor de zomer.
De Europese Centrale Bank heeft op 19 maart haar beleidsrente voor de vijfde keer op rij ongewijzigd gelaten op 2 procent. Tegelijk publiceerde de ECB nieuwe economische projecties waaruit blijkt dat de oorlog in het Midden-Oosten de inflatie in de eurozone dit jaar naar 2,6 procent opdrijft, terwijl de groeiverwachting is verlaagd naar 0,9 procent.
De Europese top in Brussel eindigde zonder doorbraak over de blokkade van Hongarije. Premier Orbán weigert in te stemmen met de aanpassing van de EU-meerjarenbegroting die nodig is voor de lening van 90 miljard euro aan Oekraine. Zijn eis: herstel van een Russische oliepijpleiding. De eerste schijf zou begin april worden uitbetaald.
De Iraanse blokkade van de Straat van Hormuz heeft ongeveer 3.200 schepen met 20.000 opvarenden tot stilstand gebracht in de Perzische Golf. Bemanningen rantsoeneren drinkwater en voedsel. Nederland en vijf bondgenoten verklaren klaar te zijn om scheepvaart te beschermen zodra het geweld stopt.
Een serie aanvallen op energie-infrastructuur in het Midden-Oosten heeft de gasprijs in Europa met 35 procent opgestuwd. Israel bombardeerde het Iraanse South Pars-gasveld, waarna Iran met ballistische raketten terugschoot op de Qatarese LNG-haven Ras Laffan.
EU-leiders slaagden er donderdagavond niet in de Hongaarse premier Viktor Orbán te overtuigen zijn veto te laten vallen op een lening van 90 miljard euro voor Oekraïne. Orbán koppelt zijn instemming aan de hervatting van Russische olielevering via de beschadigde Druzhba-pijpleiding.
De Franse marine heeft de olietanker Deyna geenterd op de Middellandse Zee. Het schip, dat deel uitmaakt van de Russische schaduwvloot, voer onder Mozambikaanse vlag en was onderweg van Rusland naar Egypte.
Het Internationaal Energieagentschap spreekt van de grootste verstoring op de wereldwijde oliemarkt ooit. Iran voerde al 21 aanvallen uit op koopvaardijschepen in de Golfregio, terwijl Nederland en Duitsland een militaire missie naar de Straat van Hormuz voorlopig van de hand wijzen.
Sinds de sluiting van de Straat van Hormuz op 2 maart passeerden er in drie weken slechts 21 tankers, tegenover een normale stroom van 150 per dag. Iran hanteert een systeem van 'toestemming tot doorvaart': Chinese en Indiase schepen mogen deels door, de rest niet. De olieprijs is met bijna 60 procent gestegen.
De Amerikaanse Federal Reserve hield woensdag de beleidsrente opnieuw ongewijzigd op 3,5 tot 3,75 procent. Fed-voorzitter Jerome Powell waarschuwde dat de oliecrisis door de Iran-oorlog de inflatie tot boven de doelstelling kan duwen. De Dow Jones verloor 768 punten.
Een Iraanse raketaanval heeft het Qatarese Ras Laffan LNG-complex zwaar beschadigd, het grootste exportcentrum voor vloeibaar aardgas ter wereld. Qatar verwees de Iraanse diplomatieke staf het land uit, terwijl olieprijzen boven 119 dollar per vat schoten.
Een projectiel heeft dinsdagavond het terrein geraakt van de Iraanse kerncentrale Bushehr, zo heeft het Internationaal Atoomenergie Agentschap bevestigd na een melding van Iran. Er is geen schade aan de reactor en geen stralingslek. Rosatom-directeur Likhachev, wiens bedrijf de centrale bouwde en deels beheert, veroordeelde de aanslag scherp. IAEA-directeur Grossi roept alle partijen op tot uiterste voorzichtigheid.
Luchthaven Berlijn Brandenburg (BER) heeft woensdag 18 maart alle vluchten geschrapt na een eendaagse waarschuwingsstaking van vakbond ver.di. Ruim 57.000 passagiers zijn gedupeerd. De staking raakt ook Nederlandse reizigers die via Transavia, Ryanair en andere luchtvaartmaatschappijen naar Berlijn vlogen.
Iran heeft op dag 18 van het conflict officieel bevestigd dat veiligheidschef Ali Larijani en zijn zoon zijn omgekomen bij een Israelische aanslag op Teheran. Tegelijk lanceerde Iran een rakettenbarrage op Israel: twee mensen stierven door scherf verwondingen in Ramat Gan bij Tel Aviv. Trump dreigt de NAVO te verlaten als bondgenoten blijven weigeren de Straat van Hormuz te heropenen.
Op de zeventiende dag van het Amerikaans-Israelische conflict met Iran heeft Israel geclaimd dat veiligheidschef Ali Larijani en de commandant van de Basij-militie zijn gedood bij een gerichte aanslag op Teheran. Iran ontkent dit en publiceerde een handgeschreven noot die van Larijani zou zijn. Tegelijk trof een Iraanse drone een brandstoftank nabij de luchthaven van Dubai, waardoor het vliegverkeer tijdelijk stil lag.
Cuba's nationale elektriciteitsnet is volledig ingestort na maanden van brandstoftekort door het verscherpte Amerikaanse handelsembargo. Elf miljoen Cubanen zitten grotendeels zonder stroom, ziekenhuizen draaien op noodgeneratoren en de economie staat stil. President Trump heeft ondertussen opgeroepen Cuba te "herenigen" met de VS, wat internationaal voor hevige kritiek zorgt.
De afsluiting van de Straat van Hormuz door Iran heeft de olieprijs boven 100 dollar per vat gedreven, voor het eerst in vier jaar. Europa importeert 12 tot 14 procent van zijn vloeibaar gas via de straat en dreigt een stagflatiescenario in te gaan als het conflict aanhoudt.
De VS-Israel-Iran-oorlog gaat zijn zeventiende dag in met nieuwe luchtaanvallen op Teheran en meer dan 2.200 doden. Trump drong er bij NAVO-bondgenoten op aan marineschepen naar de Straat van Hormuz te sturen, maar zowel Duitsland als Nederland wees dat verzoek van de hand.
Op 19 en 20 maart vergaderen de leiders van de 27 EU-lidstaten in Brussel over defensie, Oekraine, het Midden-Oosten, het volgende Meerjarig Financieel Kader en het concurrentievermogen van de Europese economie. President Zelensky spreekt de top toe. Het ReArm Europe-plan van 800 miljard euro en de voortgang van het SAFE-defensiefonds staan hoog op de agenda. Voor Nederland zijn de gevolgen voor de nationale defensiebegroting en de EU-afdrachten de meest directe belangen.
Het Europees Parlement heeft de ratificatie van de handelsdeal met de Verenigde Staten opgeschort nadat president Trump een nieuw universeel tarief van 15 procent invoerde via een noodwet. De Turnberry-deal, gesloten in juli 2025, stond al onder spanning door uitspraken van het Amerikaanse Hooggerechtshof en eerdere tariefdreigementen. Nederland exporteert jaarlijks meer dan 50 miljard euro aan goederen naar de VS.
Maandag 16 maart bezoekt minister-president Rob Jetten bondskanselier Friedrich Merz in Berlijn. Het is de vierde in een reeks Europese kennismakingsgesprekken, na bezoeken aan Tusk, Macron en Zelensky. Centraal staan de jaarlijkse steun van drie miljard euro aan Oekraine, het Rearm Europe-plan en een gezamenlijke aanpak van de Amerikaanse handelstarieven.
Het Amerikaanse Hooggerechtshof vernietigde op 20 februari de landspecifieke importtarieven van Trump. De president reageerde met een universeel tarief van 10 procent op alle importen, dat op 24 februari inging. Rabobank raamt de kosten voor de Nederlandse economie op 10 miljard euro over vier jaar. CPB verwacht een rem van 1 procentpunt op het BBP.
Op 11 maart voegde Nederland zich bij de genocidezaak van Zuid-Afrika tegen Israel bij het Internationaal Gerechtshof in Den Haag. De regering stelt dat gedwongen ontheemding, aanvallen op kinderen en uithongering elementen kunnen zijn van genocide. De interventie is juridisch van aard, stelt het kabinet-Jetten, dat formeel geen partij kiest in het conflict. Internationale rechtsexperts nuanceren die framing.
Het Internationaal Energieagentschap coordineert de vrijgave van 400 miljoen vaten olie uit de strategische reserves van 32 landen. Nederland draagt 5,36 miljoen vaten bij. De operatie, de grootste in de geschiedenis van het IEA, moet de olieprijs dempen die door de blokkade van de Straat van Hormuz naar bijna 100 dollar per vat is gestegen.
Het Internationaal Strafhof in Den Haag is begonnen met de inhoudelijke behandeling van de zaak tegen de Filipijnse oud-president Rodrigo Duterte. Aanklagers stellen dat hij een cruciale rol speelde bij duizenden moorden tijdens zijn oorlog tegen drugs. De zaak is ongekend: het is de eerste keer dat een voormalig staatshoofd door het ICC wordt berecht voor een drugskampagne.
Oekraine, Rusland en de VS kwamen in Abu Dhabi bijeen voor de eerste rechtstreekse vredesgesprekken in jaren. De gesprekken worden als constructief omschreven, maar over de Donbas en westerse veiligheidsgaranties bestaat nog geen overeenstemming. Europa zit grotendeels aan de zijlijn, terwijl de gevechten op de frontlinie doorgaan.
De Europese Commissie lanceerde het ReArm Europe-plan: 800 miljard euro voor Europese defensie-investeringen in de komende jaren. Het plan voorziet in 150 miljard euro aan gezamenlijke EU-leningen voor luchtverdediging, drones, munitie en cybersecurity. Aanleiding is een combinatie van de oorlog in Oekraine, het Midden-Oosten-conflict en een fundamenteel gewijzigde relatie met de Verenigde Staten onder president Trump.
De Europese Commissie lanceerde in januari 2026 een nieuwe strategie voor de interne markt, gericht op het wegnemen van de zogenoemde "Terrible Ten": tien structurele barrières die het vrije verkeer van goederen en diensten in de EU al decennia belemmeren. De aanpak moet de EU-economie honderden miljarden euros per jaar extra opleveren. Voor Nederland als open exporteconomie staat er veel op het spel.
Op 11 maart diende Nederland een verklaring van interventie in bij het Internationaal Gerechtshof in Den Haag in de genocidezaak van Zuid-Afrika tegen Israel. Minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen benadrukt dat het een procesneutrale stap betreft waarbij Nederland geen partij kiest, maar wel bijdraagt aan de interpretatie van het Genocideverdrag.
Op 11 maart 2026 kondigde de Trump-administratie nieuwe handelsinvesteringen aan onder Section 301 van de Trade Act, gericht tegen 16 landen waaronder de EU, China en Mexico. De zet volgt op een uitspraak van het Hooggerechtshof die Trumps eerdere reciprocale tarieven ongeldig verklaarde. Europa bevroor eerder al de ratificatie van het EU-VS handelsakkoord.
De Straat van Hormuz-blokkade drijft de olieprijs naar bijna 100 dollar per vat. Europese en Amerikaanse beurzen reageren met aanhoudende verliezen. Beleggers vrezen hernieuwd inflatiegeweld en hogere rentes. Goldman Sachs waarschuwt dat de Amerikaanse inflatie in mei kan oplopen tot 2,7 procent.
In Brussel protesteren vandaag naar schatting 80.000 mensen tegen het sociaaleconomische beleid van de Belgische Arizona-coalitie. De drie grote vakbonden ABVV, ACV en ACLVB richten zich op pensioenafbraak, koopkrachtverlies en wat zij omschrijven als een frontale aanval op de welvaartsstaat.
Iran heeft de Straat van Hormuz gesloten na aanvallen door de VS en Israel. Door die zeestraat gaat 30 procent van de wereldwijde oliehandel en 20 procent van het vloeibaar aardgas. Gasprijzen verdubbelden in twee weken. Nederlandse gasbuffers zijn half leeg. Rabobank schat dat huishoudelijke energierekeningen met 35 tot 50 euro per maand kunnen stijgen.
Het Nationale Volkscongres in Peking heeft het 15e vijfjarenplan voor 2026-2030 gepresenteerd. Kunstmatige intelligentie wordt meer dan vijftig keer genoemd. Voor het eerst in jaren ligt het officiële groeidoel onder de vijf procent. Wat betekent dit voor Nederland?
De Verenigde Staten voeren deze week invoerrechten van 25 procent in op staal en aluminium uit Europa en andere landen. De EU bereidt tegenzetten voor. Nederlandse exporteurs en maakindustrie staan voor een hogere rekening.
Het Iraanse Raad van Experts heeft Mojtaba Khamenei (56) benoemd tot de nieuwe opperste leider van Iran, amper een week na de dood van zijn vader bij een Amerikaanse aanval. De benoeming geldt als een daad van politieke trotserij en stelt een hardliner aan het hoofd van het land.
Na aanvallen van de VS en Israël op Iran heeft Teheran de afgelopen week meerdere Golf-staten geraakt met ballistische raketten en drones. Qatar stopte de gasproductie tijdelijk, waarna Europese gasprijzen met bijna 50 procent stegen.