Iran treft Ras Laffan: Qatar verwijdert Iraanse diplomaten na aanval op 's werelds grootste LNG-complex

Iraanse raket treft 's werelds grootste LNG-exportcentrum

Een Iraanse raketaanval op de Qatarese industriestad Ras Laffan heeft het grootste complex voor de export van vloeibaar aardgas ter wereld ernstig beschadigd. Vier raketten werden onderschept door Qatarese en Amerikaanse luchtverdediging, maar een vijfde trof een installatie aan de rand van het Ras Laffan Industrial City-complex. Qatar spreekt van uitgebreide schade aan de faciliteit. Er zijn geen meldingen van dodelijke slachtoffers, maar de LNG-productie is deels stilgelegd.

Ras Laffan is het hart van de Qatarese energiesector. Vanuit dit complex vertrekt bijna 20 procent van alle wereldwijd verhandelde vloeibaar aardgas. Klanten in Europa, Azie en Zuid-Amerika zijn afhankelijk van Qatarese leveranties als aanvulling op pijpleidinggas uit Noorwegen en andere producenten. De aanval maakt zichtbaar hoe kwetsbaar de mondiale energievoorziening is voor escalaties in de Golfregio.

Qatar verwijdert Iraanse diplomaten

De Qatarese reactie was onmiddellijk en hard. Het ministerie van Buitenlandse Zaken in Doha verklaarde de militaire en veiligheidsattaches van de Iraanse ambassade tot persona non grata en gaf hun 24 uur de tijd om het land te verlaten. Doha gaf aan dat het besluit het directe gevolg was van herhaalde aanvallen door Iran op Qatarees grondgebied en infrastructuur.

De diplomatieke breuk is opvallend omdat Qatar tot voor kort betrekkelijk goede contacten met Teheran onderhield. De twee landen delen zelfs het South Pars/North Dome-gasveld, het grootste aardgasreservoir ter wereld. Een gezamenlijk exploitatieakkoord regelt de samenwerking, maar door de aanval staat dit arrangement op losse schroeven.

Aanval als vergeldingsactie na South Pars

Iran presenteert de aanvallen op Qatarese en andere Golfinstallaties als reactie op een eerder Amerikaans-Israelische luchtaanval op het Iraanse South Pars-gasveld. Teheran had voorafgaand aan de aanslag gedreigd met vergeldingsmaatregelen als de VS en Israel verdere operaties zouden uitvoeren. De Iraanse Revolutionaire Garde noemde de aanvallen een legitieme reactie op agressie tegen Irans soeverein grondgebied.

Naast Ras Laffan werden ook andere energieinstallaties in de regio aangevallen of met aanvallen bedreigd. Iran noemde het Saoedische Samref-complex in Jubail, het Mesaieed Petrochemical Complex in Qatar en het Al Hosn-gasveld in de Verenigde Arabische Emiraten als mogelijke doelwitten. Saudi-Arabie en de VAE verhoogden de staat van paraatheid van hun luchtverdedigingssystemen.

Olie boven 119 dollar, gas schiet omhoog

De wereldwijde grondstoffenmarkten reageerden heftig. De olieprijs voor Brent steeg met meer dan 6 procent naar 114 dollar per vat bij aanvang van de Europese handel, terwijl in de loop van de ochtend meldingen binnenkwamen van handelsniveaus boven 119 dollar. De Europese gasprijs opende met een stijging van 35 procent en handelde later op 70 euro per megawattuur, 28 procent hoger dan de slotkoers van woensdag.

Voor Europese consumenten en industrieen kan een aanhoudende productiestilstand in Qatar ingrijpende gevolgen hebben. Europa verlaagde na 2022 de afhankelijkheid van Russisch pijpleidinggas door meer LNG te importeren. Een groot deel van dat LNG is afkomstig uit Qatar. Als de Qatarese productie langere tijd verminderd blijft, dreigt opnieuw bevoorradingskrapte voor Europese gasopslagen.

Internationale reacties

De VN-Veiligheidsraad vergaderde in een spoedbijeenkomst over de escalatie in de Golfregio. VN-secretaris-generaal Guterres riep alle partijen op tot maximale terughoudendheid en directe onderhandelingen. De Amerikaanse president bevestigde in een verklaring dat de VS doorgaan met de militaire missie, maar sloot diplomatieke inspanningen niet uit. De Europese Unie reageerde via een verklaring van buitenlandchef Kallas, die opriep tot bescherming van civiele infrastructuur en een direct staakt-het-vuren.

Onzekere vooruitzichten voor energie en veiligheid

Energieanalisten van Goldman Sachs en ING waarschuwden dat de olieprijs de 130 dollar kan bereiken als de productie in de Golfregio weken uitgeschakeld blijft. Voor Europese huishoudens zou een aanhoudend hoge gasprijs de energierekening dit jaar met honderden euro's kunnen verhogen. Europacommissaris voor Energie Simson kondigde aan dat de EU noodmaatregelen overweegt, waaronder het activeren van gezamenlijke gasinkoopregelingen die tijdens de energiecrisis van 2022 zijn ingesteld. Veel Europese regeringen overwegen aanvullende compensatiemaatregelen voor kwetsbare huishoudens en volgen de marktontwikkelingen nauwlettend.