Beurzen wereldwijd onder druk door oplopende olieprijzen: AEX vastgehouden op 1.000, Wall Street verliest meer dan een procent

Bijna twee weken na de sluiting van de Straat van Hormuz door Iran sijpelen de gevolgen steeds dieper door in de internationale financiele markten. Beurzen in Europa en de Verenigde Staten staan al dagen onder druk. De AEX-index wist zich woensdag net boven de 1.000 punten te handhaven, maar de stemming is broos. Wall Street sloot wederom in het rood: de S&P 500 verloor meer dan een procent en de technologiebeurs Nasdaq daalde bijna anderhalf procent. De aanhoudende stijging van de olieprijs, met Brent-olie die steeds dichter bij de 100 dollar per vat kruipt, wordt als voornaamste oorzaak gezien.

Olie boven de 95 dollar: een grens met symbolische kracht

De olieprijs heeft een psychologische grens genaderd. Brent-ruwe olie noteerde donderdag rond de 98 dollar per vat, het hoogste niveau in meer dan drie jaar. De Amerikaanse WTI-variant staat op zo'n 93 dollar. Beide benchmarks zijn in minder dan twee weken met meer dan 25 procent gestegen, aangedreven door de combinatie van de Iraanse blokkade van de Straat van Hormuz en de onzekerheid over wanneer die doorgang voor scheepvaart weer vrij zal zijn.

De blokkade raakt niet alleen de directe aanvoer vanuit de Golfregio. Ze heeft ook een breed psychologisch effect op energiemarkten. Handelaren prijzen de kans op verdere verstoringen in, ook al zijn alternatieve aanvoerroutes gedeeltelijk in gebruik. Die risicopremie bovenop de spotprijs zorgt voor een hardnekkig hoog niveau dat niet snel verdwijnt zolang het conflict voortduurt.

Angst voor hernieuwd inflatiegeweld

Wat beleggers het meest zorgen baart, is niet de olieprijs op zichzelf maar de doorwerking ervan op inflatie. Goldman Sachs publiceerde deze week een analyse waarin de bank waarschuwt dat de Amerikaanse consumentenprijsindex (CPI) in mei kan oplopen tot 2,7 procent op jaarbasis, een stijging ten opzichte van de 2,3 procent die begin maart werd gemeten. Hogere brandstofprijzen werken door in vrijwel alle sectoren: transport, voedselproductie, verwarming en industriele productie worden duurder.

Die angst heeft directe gevolgen voor het verwachte rentebeleid van de grote centrale banken. Aanvankelijk rekenden markten erop dat de Federal Reserve in 2026 de rente meerdere keren zou verlagen. Die verwachting is nu grotendeels weggevallen. Hogere inflatie geeft de Fed weinig ruimte om te versoepelen. Voor de Europese Centrale Bank geldt een vergelijkbare dynamiek: de ECB heeft de rente al eerder dit jaar verlaagd maar ziet zich nu genoodzaakt die strategie te heroverwegen.

AEX: veerkrachtig maar kwetsbaar

De Amsterdamse AEX-index laat een ander patroon zien dan Wall Street. De Nederlandse index profiteert van zijn relatief grote weging in energiebedrijven en grondstoffenaandelen, die bij stijgende olieprijzen juist winst boeken. Shell en andere energiegerelateerde aandelen stegen de afgelopen week fors. Dat dempt de daling ten opzichte van bredere Europese indices, maar verhult dat andere sectoren, waaronder luchtvaart, chemie en consumentengoederen, stevig terrein prijsgeven.

Technologieaandelen, zowel in Amsterdam als op Wall Street, staan het meest onder druk. Hogere rentes verlagen de contante waarde van toekomstige winsten, wat groeibedrijven onevenredig hard raakt. De Nasdaq, zwaar gewogen in technologie, verloor de afgelopen week bijna vier procent. Nederlandse techbedrijven en halfgeleideraandelen die op Euronext Amsterdam noteren, deden het evenmin goed.

Pensioenfondsen en spaarders in de knel

De beursonrust raakt niet alleen beleggers. Nederlandse pensioenfondsen, die in het nieuwe pensioenstelsel directe blootstelling aan aandelenbewegingen hebben overgeheveld naar deelnemers, zien de buffers van jongere deelnemers slinken. Bij aanhoudende daling kunnen pensioenfondsen genoodzaakt zijn de verwachte uitkeringen te verlagen, al is dat op kortere termijn onwaarschijnlijk bij schommelingen van deze omvang.

Voor spaarders biedt de situatie een tweesnijdend zwaard. Hoge inflatie vreet aan de koopkracht van spaargeld; tegelijk zorgt de herpricing van rentes voor licht hogere spaarrentes bij sommige banken. Of dat opweegt, hangt af van hoe lang het conflict in het Midden-Oosten aanhoudt en of de olieprijs de symbolische grens van 100 dollar definitief passeert.

Wanneer draait het tij?

Analisten wijzen op twee scenario's. In het optimistische scenario leidt diplomatieke druk tot een gedeeltelijke heropening van de Straat van Hormuz binnen enkele weken, waarna de olieprijs en de markten zich kunnen stabiliseren. In het pessimistische scenario escaleert het conflict verder of duurt de blokkade maanden, waardoor de inflatiedruk aanhoudt en centrale banken gedwongen worden langer restrictief beleid te voeren. Welk scenario zich ontvouwt, is op dit moment niet te voorspellen. Zolang de onzekerheid aanhoudt, blijven de beurzen volatiel.