Soedanese leger heropent de snelweg naar het belegerde El-Obeid en zet de RSF terug in Kordofan

Een weg die van eigenaar wisselde

Het Soedanese leger kondigde zondag 26 juli aan dat het de volledige controle heeft heroverd over de doorgaande weg tussen de hoofdstad Khartoem en El-Obeid, de hoofdstad van de deelstaat Noord-Kordofan. De route staat bekend als de Al Sadarat-weg. Over de precieze lengte lopen de opgaven uiteen, van ongeveer 350 tot 400 kilometer.

De verovering volgde op twee dagen van zware gevechten. Troepen rukten op vanuit stellingen bij Raheed Al-Nuba, ten westen van Omdurman, en namen achtereenvolgens Um Sayala, Bara en Jabrat Al-Sheikh in. Daarna volgden de gebieden Um Qurfa en Jarigakh. Legerleider Abdel Fattah al-Burhan bezocht de veroverde stellingen samen met bevelhebbers van bondgenoten.

Wat de RSF verliest

De paramilitaire Rapid Support Forces hadden het grootste deel van deze weg sinds de eerste maanden van het conflict in handen. Voor de beweging was het de belangrijkste aanvoerlijn tussen het westen van Soedan en het gebied rond de hoofdstad. Wapens, brandstof en versterkingen liepen over deze as.

Het verlies ervan snijdt die verbinding door en duwt de eenheden westwaarts weg van de deelstaathoofdstad. Legerbronnen spraken tegenover persbureau AFP van zware verliezen aan RSF-zijde en van strijders die zich terugtrokken. Onafhankelijke verificatie van die claims ontbreekt.

De reactie van de RSF-leider

Kort na de nederlaag richtte RSF-leider Mohamed Hamdan Daglo, in Soedan bekend als Hemedti, zich tot zijn strijders. Hij zei dat hij vanaf die dag de teugels niet meer vasthoudt en dat hij die aan hen heeft overgelaten. Die formulering is in de context van dit conflict zorgwekkend, omdat de RSF ook onder centraal gezag al wordt beschuldigd van zware misdrijven.

De beweging wordt in verband gebracht met etnische zuivering, systematisch seksueel geweld en standrechtelijke executies, en met genocide bij de consolidatie van haar greep op Darfur vorig jaar. Een expliciete losser makende opdracht aan de eenheden verlaagt de drempel voor geweld tegen burgers verder.

El-Obeid blijft onder vuur

De heropening van de weg bracht de stad geen rust. Een dag na de aankondiging, op maandag 27 juli, werd El-Obeid bestookt met drones. Dat past in een patroon dat dit jaar zwaar op de burgerbevolking drukt: door drone-aanvallen zijn in 2026 al meer dan duizend burgers om het leven gekomen.

El-Obeid telt ongeveer een half miljoen inwoners, een aantal dat door de toestroom van ontheemden ongeveer verdubbeld is ten opzichte van voor de oorlog. De stad lag van april 2023 tot februari 2025 onder een belegering door de RSF en werd sindsdien opnieuw bedreigd.

De humanitaire inzet van deze doorbraak

De praktische betekenis van de heroverde weg zit in bevoorrading. Zolang de route in handen van de RSF was, kwamen hulpgoederen de stad nauwelijks binnen. De Verenigde Naties melden dat maar een fractie van de bevolking betrouwbare toegang tot voedsel heeft.

Of dat nu verandert, hangt niet alleen af van wie de weg formeel controleert. Een corridor die onder drone-aanvallen ligt is voor konvooien nog altijd riskant, en hulporganisaties hebben veiligheidsgaranties nodig van beide partijen voordat zij op schaal kunnen rijden. Die garanties zijn er niet.

De schaal van de oorlog

Het conflict begon in april 2023 uit een conflict over de integratie van de RSF in het reguliere leger. Sindsdien zijn volgens schattingen van hulpverleners meer dan tweehonderdduizend mensen omgekomen. Meer dan veertien miljoen mensen zijn van huis verdreven, en de VN spreekt van de grootste humanitaire en ontheemdingscrisis ter wereld.

Tegen die achtergrond is de verovering van een enkele weg een beperkte gebeurtenis. Wel is Kordofan het gebied waar de frontlijn zich op dit moment het snelst verplaatst, en daarmee de plek waar de komende maanden bepaald wordt of het leger zijn opmars naar het westen kan doorzetten.

Waarom dit Nederland aangaat

Voor Nederland en de Europese Unie is Soedan vooral een humanitair en juridisch dossier. Nederland draagt via de EU en de VN bij aan de noodhulp, en de effectiviteit daarvan hangt rechtstreeks af van de vraag of routes als deze begaanbaar blijven. Elke maand dat konvooien niet doorkomen, vertaalt zich in ondervoeding die daarna moeilijker te herstellen is.

Daarnaast loopt er een juridisch spoor naar Den Haag, waar het Internationaal Strafhof al sinds 2005 onderzoek doet naar misdrijven in Darfur. De beschuldigingen tegen de RSF vallen binnen dat kader. Een verschuivende frontlijn maakt bewijsvergaring niet eenvoudiger, maar opent wel gebieden die eerder ontoegankelijk waren voor onderzoekers en journalisten.