Lula wint de tweede ronde in Brazilie met 51,79 procent, Flavio Bolsonaro stapt naar de rechter om de uitslag ongeldig te laten verklaren

Een uitslag van 51,79 tegen 48,21

President Lula da Silva heeft zondag de tweede ronde van de Braziliaanse presidentsverkiezingen gewonnen. Hij kreeg 51,79 procent van de geldige stemmen, tegen 48,21 procent voor senator Flavio Bolsonaro. In absolute aantallen gaat het om 64,26 miljoen tegen 59,83 miljoen stemmen, een verschil van ruim 4,4 miljoen.

De opkomst kwam uit op 80,8 procent. Het aantal stemmen dat Lula haalde is het hoogste dat een Braziliaanse presidentskandidaat ooit kreeg, bijna vier miljoen meer dan zijn eigen record uit 2022. De 80-jarige Lula gaat daarmee zijn vierde ambtstermijn in.

Een nederlaag in de eerste ronde, een winst in de tweede

De uitslag is in meer dan een opzicht bijzonder. In de eerste ronde, op 4 oktober, lag Flavio Bolsonaro voor met 47,03 procent tegen 45,16 procent voor Lula, een voorsprong van ongeveer 2,2 miljoen stemmen. Omdat geen van beiden een absolute meerderheid haalde, volgde een tweede ronde.

Sinds Brazilie in 1989 terugkeerde naar directe presidentsverkiezingen was het niet eerder voorgekomen dat een kandidaat de tweede ronde won na de eerste te hebben verloren. Ook de opiniebureaus zaten ernaast: de meeste metingen gaven Bolsonaro een kleine voorsprong, en hij leidde in 39 van de 45 bijgehouden peilingen, al vielen meerdere daarvan binnen de foutmarge.

Twee uur extra stemtijd werd de inzet van het conflict

Op de verkiezingsdag zelf besloot rechter Cristiano Zanin van het hooggerechtshof de stembureaus landelijk twee uur langer open te houden, van vijf uur tot zeven uur in de middag Braziliaanse tijd. De aanleiding was regenval en problemen met vervoer, waardoor kiezers in het zuiden van het land hun stembureau niet konden bereiken.

Volgens de NOS had het kamp Bolsonaro die verlenging zelf gevraagd. Na de uitslag noemde hij haar onaanvaardbaar en maakte hij er juist zijn belangrijkste argument van om de verkiezing aan te vechten.

Bolsonaro weigert te erkennen, net als zijn vader

De 45-jarige senator zegt de overwinning van Lula niet te kunnen erkennen en kondigde aan de rechter te vragen de uitslag ongeldig te verklaren. De uitslag zelf is vastgesteld door het hoogste kiesgerecht, dat de elektronische stemmachines beheert en de cijfers via zijn eigen portaal publiceert.

Het patroon is bekend. Zijn vader Jair Bolsonaro weigerde in 2022 zijn nederlaag tegen Lula te erkennen, waarna aanhangers overheidsgebouwen bestormden. Hij werd daarvoor later veroordeeld tot 27 jaar gevangenisstraf. Dat die geschiedenis nu wordt opgeroepen, maakt de weken tot de ambtsaanvaarding op 5 januari 2027 tot een politieke risicoperiode.

Een congres dat Lula weinig ruimte laat

Met de winst komt niet automatisch een regeerbare meerderheid. In het congres staat een stevig rechts blok, dat Lula bij zijn progressieve voornemens voor de voeten kan lopen.

Dat beperkt wat een vierde termijn feitelijk kan opleveren. Op het gebied van begroting, belastingen en sociaal beleid zal Lula per onderwerp coalities moeten bouwen, een patroon dat zijn eerdere termijnen ook kenmerkte en dat de uitvoering van verkiezingsbeloften vertraagt.

Wat dit voor Nederland betekent

Voor Nederland loopt de belangrijkste lijn via de handel. De handelsafspraken in het verdrag tussen de Europese Unie en de Mercosur-landen, dat op 17 januari 2026 werd ondertekend, worden sinds 1 mei 2026 voorlopig toegepast. De definitieve goedkeuring hangt nog, omdat het Europees Parlement eerst juridisch advies heeft gevraagd aan het Hof van Justitie van de Europese Unie, en omdat alle nationale parlementen zich nog over het bredere partnerschapsdeel moeten uitspreken.

Een Braziliaanse regering die achter dat verdrag staat, maakt die route voorspelbaarder dan een regering die er anders over denkt. Er is ook een klimaatlijn: Lula is de initiatiefnemer van het fonds voor tropisch bos waarvoor het Nederlandse kabinet maandag maximaal 500 miljoen dollar toezegde, en Brazilie is in dat fonds zelf een van de grootste publieke inleggers.

Wat nog onzeker is

Hoe de juridische stap van Bolsonaro uitpakt, is niet te voorspellen. Dat hij naar de rechter wil, betekent niet dat een rechter de uitslag zal aantasten, maar de procedure zelf houdt de twijfel over de uitkomst wel in de lucht bij zijn aanhang.

Daarnaast is onduidelijk hoe Lula zijn regering gaat samenstellen en met welke partijen hij in het congres zaken gaat doen. Pas als dat vastligt, valt te zeggen wat deze uitslag betekent voor het Braziliaanse klimaatbeleid, voor de handelsrelatie met Europa en voor de rol die het land speelt in internationale onderhandelingen.