Colombia beedigt president De la Espriella in Cali en kiest voor een harde lijn tegen gewapende groepen

Beedigd in Cali, voor het eerst buiten Bogota

Abelardo de la Espriella is vrijdag beedigd als president van Colombia. De ceremonie vond om drie uur plaats in de Arena USC van de Universidad Santiago de Cali, in de zuidwestelijke stad Cali. Het is de eerste presidentiele inauguratie in de moderne geschiedenis van het land die niet in de hoofdstad Bogota werd gehouden.

De eed werd afgenomen door Honorio Henriquez, de voorzitter van de Senaat. Jose Manuel Restrepo trad aan als vicepresident. De la Espriella is 48 jaar en begint aan een ambtstermijn van vier jaar.

Hoe de ruzie over de plaats van de ceremonie ontstond

De nieuwe president wilde aanvankelijk worden beedigd op een militair garnizoen in Popayan, in het departement Cauca. Grondwetsdeskundigen maakten daar bezwaar tegen. Een senator vatte het bezwaar samen met de opmerking dat de president van de republiek de eed aflegt voor het Congres en niet voor een krijgsmacht.

Vertrekkend president Gustavo Petro verbood vervolgens het gebruik van militaire terreinen voor de plechtigheid. Het Congres stemde op 29 juli voor verplaatsing naar Cali. In het Huis van Afgevaardigden ging het om 58 stemmen voor en 30 tegen.

Een uitslag die de vorige president bestreed

De la Espriella won op 21 juni de tweede ronde van de presidentsverkiezingen. Zijn tegenstander was senator Ivan Cepeda van het Historisch Pact, de beweging van Petro. De nationale kiesraad bevestigde de uitslag op 25 juni. De opkomst was de hoogste ooit bij een Colombiaanse presidentsverkiezing.

Petro betwistte de uitslag aanvankelijk en sprak van manipulatie van stemmen. Internationale waarnemers en de kiesautoriteiten wezen die beschuldiging van de hand. Petro was niet aanwezig bij de beediging. Vijfentwintig leden van het Historisch Pact bleven eveneens weg, uit onvrede over de kosten van de ceremonie en over de koers van de nieuwe president.

Het einde van de onderhandelingslijn

In zijn toespraak zette De la Espriella de scherpste breuk met zijn voorganger neer. Hij beloofde het narcoterrorisme onverbiddelijk te verslaan en stelde dat de optie van dialoog volledig is uitgeput.

Dat is een directe afwijzing van de aanpak van Petro, die met gewapende groepen wilde onderhandelen in plaats van ze militair te bestrijden. De keuze voor Cali als plaats van de ceremonie draagt dezelfde boodschap, want de regio eromheen geldt als een van de onrustigste van het land.

Dichter bij Washington, weg van Havana

Op buitenlands gebied kondigde de nieuwe president een reeks koerswijzigingen aan. Colombia sluit zich aan bij Shield of the Americas, de door de Verenigde Staten gesteunde coalitie tegen de drugshandel. Ook wil hij de diplomatieke betrekkingen met Israel herstellen.

Tegelijk zei hij de banden met Cuba en Nicaragua te willen verbreken. Die landen noemde hij tirannieen. Bij de beediging waren onder anderen koning Felipe VI van Spanje, de Argentijnse president Javier Milei, de Chileense president Jose Antonio Kast, de Ecuadoraanse president Daniel Noboa en de Dominicaanse president Luis Abinader aanwezig, naast de waarnemend Amerikaanse minister van Justitie Todd Blanche en FIFA-voorzitter Gianni Infantino.

Olie, gas en een slinkende reserve

Economisch zet De la Espriella in op fossiele winning. Hij pleitte voor wat hij verantwoorde en duurzame fracking noemde, en beloofde het staatsoliebedrijf Ecopetrol te versterken. Als reden voerde hij de teruglopende reserves van het land aan.

Door de winningstechniek meteen in zijn eerste toespraak te noemen, maakt de president duidelijk dat hij op dit punt geen geleidelijke wending zoekt. Fracking ligt in Colombia politiek gevoelig, en de aankondiging zorgt ervoor dat de discussie erover direct bovenaan de agenda staat.

De kritiek: veel richting, weinig uitwerking

Niet iedereen was onder de indruk. Econoom Jorge Restrepo merkte op dat de toespraak de gewenste veranderingen wel benoemde, maar nauwelijks uitleg gaf over hoe die uitgevoerd moeten worden.

Dat bezwaar raakt aan het lastigste deel van het programma. Een gewapend conflict beeindigen zonder te onderhandelen vraagt om militaire capaciteit en om zicht op de gebieden waar die groepen zich ophouden. De toespraak liet in het midden waar dat vandaan moet komen en wat het gaat kosten.

Wat de koerswijziging voor Europa betekent

Voor Nederland en de rest van Europa is Colombia vooral van belang vanwege de cocaine die er wordt geproduceerd en die via zeecontainers zijn weg vindt naar Europese havens. Een president die de onderhandelingen met gewapende groepen stopzet en zich aansluit bij een Amerikaanse antidrugscoalitie, verandert de omstandigheden waaronder die handel verloopt.

Welke kant dat op gaat, valt nu niet te zeggen. Hardere bestrijding kan routes verstoren, maar in eerdere periodes van militaire druk verplaatste de productie zich vooral naar andere gebieden in plaats van dat zij afnam. Voor Europese opsporingsdiensten is de uitkomst daarom minder voorspelbaar dan de stevige taal in Cali doet vermoeden. Duidelijk is wel dat Colombia zich onder deze president nadrukkelijker in het Amerikaanse kamp schaart, en dat de Europese Unie op dit dossier te maken krijgt met een gesprekspartner die de lijn van Washington grotendeels overneemt.