Dodental aardbeving Flores loopt op tot 48, bijna dertienduizend mensen zijn hun huis kwijt

Een zware beving voor de kust

De aardbeving trof zaterdagochtend om 05.58 uur lokale tijd de zee bij Flores, in de Indonesische provincie Oost-Nusa Tenggara. De kracht bedroeg 7,7 en het epicentrum lag ongeveer achtenzestig kilometer ten noordnoordwesten van de plaats Ende. De haard lag ondiep, wat verklaart waarom de schuddingen aan land zo hevig waren.

Direct na de beving ging er een tsunamiwaarschuwing uit. Die werd later ingetrokken, nadat op enkele kustplaatsen golven van ongeveer een meter waren gemeten. Dat de zee grotendeels uitbleef, betekende dat de schade vrijwel geheel door het schudden zelf is veroorzaakt.

Maumere het zwaarst getroffen

De meeste slachtoffers vielen in en rond Maumere, de grootste stad op Flores. In de haven van de stad stortte de wachtruimte in en zakte de loopbrug naar een veerboot in zee. Juist die haven is een belangrijke schakel voor het aan- en afvoeren van goederen naar het eiland.

Reddingswerkers zochten dagenlang in het puin naar overlevenden. Het hoofd van de nationale rampendienst BNPB gaf aan dat er mogelijk nog mensen vastzaten in beschadigde gebouwen, waarna de teams zich op die locaties concentreerden.

Het dodental loopt verder op

In de uren na de beving liep het bevestigde dodental snel op, van enkele doden naar twintig, en later naar achtendertig. Inmiddels staat de teller volgens de autoriteiten op achtenveertig doden. Daarnaast raakten tientallen mensen zwaargewond.

Dat oplopen is niet zozeer een teken dat de situatie verslechtert, maar dat de informatie langzaam binnenkomt. Zolang afgelegen dorpen slecht bereikbaar zijn, blijft elk cijfer voorlopig en kan het aantal nog verder stijgen.

Bijna dertienduizend mensen zonder huis

Volgens de nationale rampendienst zijn inmiddels bijna dertienduizend mensen ontheemd geraakt. Aanvankelijk werd nog gesproken over ongeveer vijfduizend mensen zonder onderdak, een aantal dat met elke nieuwe inventarisatie opliep.

Veel huizen zijn ingestort en bewoners slapen al dagen in tenten of in de open lucht. In totaal raakten zeker negenhonderd gebouwen zwaar beschadigd, waaronder woningen, ziekenhuizen, scholen, gebedshuizen en overheidsgebouwen. Dat ziekenhuizen zelf zijn getroffen, maakt de opvang van gewonden extra ingewikkeld.

Hulp die moeizaam op gang komt

Er zijn noodopvangcentra ingericht waar rijst, maaltijden, drinkwater, dekens en medicijnen worden uitgedeeld. Twee helikopters en een vliegtuig staan klaar om personeel en materieel naar moeilijk bereikbare gebieden te brengen.

De hulpverlening wordt vooral gehinderd door de schade aan de infrastructuur zelf. Wegen zijn afgesloten of geblokkeerd door aardverschuivingen, en de beschadigde haven beperkt de aanvoer over zee. Daardoor duurt het langer voordat duidelijk wordt wat er in de dorpen buiten de grotere plaatsen precies nodig is.

Naschokken houden het gebied in de greep

Sinds de hoofdbeving zijn er meer dan driehonderd naschokken geregistreerd, waarvan de zwaarste een kracht van 6,1 had. Voor een gebied waar gebouwen al verzwakt zijn, is dat een reeel probleem, omdat een matige naschok voldoende kan zijn om een beschadigd pand alsnog te laten instorten.

Dat is ook een reden waarom bewoners buiten blijven slapen. Zolang de bodem onrustig blijft, durven veel mensen niet terug naar huizen waarvan de constructie is aangetast, ook als die er van buiten nog heel uitzien.

Waarom Indonesie zo vaak wordt getroffen

Indonesie ligt op de plek waar meerdere aardschollen langs en onder elkaar schuiven, met veel vulkanen en aardbevingen als gevolg. Zware bevingen zijn er geen uitzondering maar een terugkerend gegeven, en dat maakt de kwaliteit van de bouw en de snelheid van de rampenorganisatie doorslaggevend voor het aantal slachtoffers.

Op dezelfde dag werd ook elders in de archipel een zware beving gemeten. Voor de rampendienst betekent dat concurrentie om dezelfde mensen en middelen, precies op het moment dat de inzet op Flores op volle sterkte moet komen.

Wat er nog niet vaststaat

Hoeveel mensen nog worden vermist, is niet met zekerheid te zeggen. Zolang niet alle dorpen zijn bereikt en het puin niet volledig is doorzocht, is het aantal doden een tussenstand. Ook de schade aan wegen, water en stroom is nog niet volledig in kaart gebracht.

Even onduidelijk is hoe lang de opvang nodig blijft. Bijna dertienduizend ontheemden onderbrengen is iets anders dan tijdelijke noodopvang voor een paar nachten, zeker als een groot deel van de woningen niet meer bewoonbaar is. Die vraag gaat over maanden, terwijl de aandacht nu nog bij de eerste dagen ligt.