IMF stelt Oekraïne voor ultimatum: belastingwet vóór eind maart of miljardenlening loopt gevaar

IMF stelt Oekraïne voor ultimatum: belastingwet vóór eind maart of lening in gevaar

Het Internationaal Monetair Fonds heeft Oekraïne een harde deadline gesteld: het parlement, de Verchovna Rada, moet vóór eind maart 2026 een pakket belastingverhogingen aannemen. Als dat niet lukt, riskeert Oekraïne de uitbetaling van zijn achtmiljard dollar lening te verliezen op een moment dat het land in oorlog is en dringend behoefte heeft aan externe financiering.

Lening van 8,1 miljard dollar goedgekeurd

De raad van bestuur van het IMF keurde eerder dit jaar een vierjarige Extended Fund Facility (EFF) goed ter waarde van 8,1 miljard dollar. De eerste tranche van 1,5 miljard dollar is al uitbetaald. In totaal verwacht Oekraïne in 2026 zo'n 3,8 miljard dollar te ontvangen, verdeeld over meerdere tranches, mits het land voldoet aan de gestelde hervormingseisen.

Die hervormingseisen betreffen voornamelijk fiscale maatregelen. Het IMF eist dat Oekraïne zijn staatsinkomsten op peil houdt ondanks de hoge oorlogsuitgaven. Een van de centrale voorwaarden is de goedkeuring van wetgeving die de belastingen voor bedrijven en huishoudens verhoogt, zodat de begroting niet volledig afhankelijk wordt van buitenlandse steun.

Zelensky weigert wet in te dienen

President Volodymyr Zelensky heeft zijn regering verboden het belastingwetsvoorstel zelf in te dienen bij de Rada. Hij wil dat het initiatief van de parlementsleden zelf komt, zodat het onpopulaire voorstel niet direct aan zijn naam wordt verbonden. Het is een politieke manoeuvre die commentatoren in Kiev als riskant beschouwen: de kans dat parlementariërs vrijwillig belastingverhogingen initiëren in een gevoelig politiek klimaat, is klein.

De Verchovna Rada heeft het belastingwetsvoorstel al eerder verworpen. Afgevaardigden stemden het voorstel in zijn geheel weg, zonder ruimte te laten voor verdere behandeling in eerste lezing. Het IMF heeft zijn bezorgdheid hierover openlijk uitgesproken en stelt dat Oekraïne onvoldoende voortgang boekt met de vereiste hervormingen.

Oekraïne dreigt in april zonder financiering te zitten

De gevolgen van een gemiste deadline reiken verder dan alleen de IMF-lening. Persagentschap Bloomberg meldde dat Oekraïne al in april 2026 zonder externe financiering kan komen te zitten, omdat ook een EU-lening van negentig miljard euro geblokkeerd is door Hongarije en Slowakije. De EU heeft een omweg gevonden om deze blokkade te omzeilen, maar de procedure kost tijd.

Als zowel de IMF-tranche als de EU-lening niet op tijd vrijkomen, ontstaat een acuut financieringstekort voor de Oekraïense oorlogsbegroting. De militaire uitgaven zijn enorm: Oekraïne besteedt naar schatting twintig procent van zijn bruto binnenlands product aan defensie. Externe financiering is geen luxe maar een noodzaak om de staatsdiensten en het leger draaiende te houden.

IMF bezorgd over hervormingstempo

In verklaringen benadrukt het IMF dat het niet alleen om de belastingwet gaat. Het fonds is breder bezorgd dat Oekraïne onvoldoende vaart zet achter structurele hervormingen op het gebied van corruptiebestrijding, rechtsstaat en het efficiënter maken van staatsbedrijven. Deze hervormingen zijn voorwaarden voor de langetermijnsteun die niet alleen van het IMF maar ook van de Europese Unie en de Wereldbank afhangt.

Voor Zelensky is de situatie een politiek koorddansen. Hij wil de oorlog winnen met westerse steun, maar moet tegelijkertijd impopulaire belastingmaatregelen doorvoeren bij een bevolking die al jaren zwaar getroffen wordt door het conflict. Of het parlement de deadline haalt, bleef op het moment van schrijven onzeker. Journalisten die de Rada volgen, rapporteerden dat er intern nauwelijks steun is voor het belastingvoorstel.