EU en India sluiten historisch handelsverdrag na twintig jaar onderhandelen: de moeder aller deals

Twintig jaar onderhandelen: van impasse naar doorbraak

De handelsonderhandelingen tussen de Europese Unie en India begonnen in 2007, werden in 2013 opgeschort vanwege onoverbrugbare meningsverschillen over tarieven op auto's en geestelijke eigendomsrechten voor farmaceutische producten, en werden in juni 2022 hervat. Op 27 januari 2026 tekenden EU-Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en de Indiase handelsminister Piyush Goyal het akkoord dat sindsdien door beide partijen de "moeder aller deals" wordt genoemd. Het is het grootste handelsverdrag dat zowel de EU als India ooit heeft gesloten.

De omvang van het akkoord

De gezamenlijke markt die het verdrag bestrijkt, heeft een omvang van bijna 27 biljoen dollar, goed voor ongeveer 25 procent van het wereldwijde bbp. De deal dekt een bevolking van ruim 2 miljard mensen. De EU elimineert importtarieven op 90 procent van de Indiase goederen direct bij inwerkingtreding, oplopend naar 93 procent binnen zeven jaar. Uiteindelijk zal 99,5 procent van alle Indiase goederen tariefvrij toegang krijgen tot de Europese markt. India maakt op zijn beurt 30 procent van de EU-goederen direct tariefvrij, met een einddoel van 96,6 procent.

Voor Europese exporteurs betekent het akkoord een jaarlijkse besparing van tot 4 miljard euro aan douanerechten. De bilaterale handel groeide van 74 miljard dollar in 2020 naar 136 miljard dollar in het handelsboekjaar 2024-2025. Beide partijen willen het handelsvolume tegen 2030 laten groeien naar 200 miljard dollar.

Voordelen voor Europese bedrijven

De sector die het meest profiteert van de deal is de Europese auto-industrie. Indiase invoertarieven op Europese auto's bedragen momenteel 110 procent. Die worden stapsgewijs verlaagd naar 30 tot 35 procent bij inwerkingtreding, met een einddoel van 10 procent op de lange termijn. Voor de Nederlandse maakindustrie, chemiesector en farmaceutische bedrijven openen zich nieuwe markttoegangsperspectieven. De deal bevat ook bepalingen voor dienstverlening: de EU opent 144 subsectoren voor Indiase dienstverleners op het gebied van IT, financien en telecommunicatie.

Voordelen voor India: textiel, farmacie en IT

Aan Indiase zijde zijn de verwachte winnaars de textiel- en schoeiselindustrie, de farmaceutische generiekenmaakindustrie en de exportgerichte IT-sector. India heeft een jonge en groeiende beroepsbevolking die de komende decennia een aanzienlijk deel van de wereldwijde productiecapaciteit zal vertegenwoordigen. Het verdrag geeft Indiase bedrijven preferentieel toegang tot de grootste eenheidsmarkt ter wereld. Uitgesloten van de deal zijn landbouwproducten en investeringsbescherming, twee gevoelige dossiers waarover de partijen geen overeenstemming bereikten.

Geopolitieke timing: signaal richting Washington en Beijing

Het akkoord werd gesloten in een periode van hernieuwde handelsspanningen, mede gevoed door hogere Amerikaanse invoerheffingen. Von der Leyen en premier Modi benadrukten expliciet dat het verdrag een bewuste keuze is voor multilateralisme en op regels gebaseerde handel. Zowel de EU als India willen hun economische banden diversificeren en minder afhankelijk worden van hun relatie met Washington of Beijing. India, dat lange tijd een gereserveerde houding had tegenover vrijhandelsakkoorden, heeft de afgelopen jaren een ommezwaai gemaakt en ondertekende eerder al deals met de UAE en Australie.

Ratificatie en gevolgen voor Nederland

Het verdrag moet nog worden geratificeerd door de nationale parlementen van alle 27 EU-lidstaten. In Nederland zal de Tweede Kamer stemmen over het akkoord, naar verwachting in de tweede helft van 2026. Inwerkingtreding is voorzien voor begin 2027. Voor Nederland zijn kansen weggelegd in de export van technologie, chemische producten en financiele diensten richting India. De bilaterale handel tussen Nederland en India bedroeg in 2024 ruim 12 miljard euro. Met de nieuwe tariefstructuur kunnen Nederlandse exporteurs structureel goedkoper concurreren op de snelst groeiende grote economie ter wereld.