VS dringt aan op uitbreiding ASML-exportverbod: meer Chinese chipbedrijven op verbodslijs

Elf nieuwe bedrijven op de verbodslijs

De Amerikaanse regering heeft Nederland formeel gevraagd elf aanvullende Chinese bedrijven toe te voegen aan de lijst van partijen waaraan ASML geen chipmachines mag leveren. Het gaat om bedrijven die volgens Washington bijdragen aan de ontwikkeling van geavanceerde halfgeleiders voor militaire toepassingen of die omzeiling van bestaande exportbeperkingen mogelijk maken via tussenhandel of licentieconstructies. Het Nederlandse kabinet bestudeert het verzoek, maar heeft zich nog niet uitgesproken over een beslissing.

Exportverbod stap voor stap uitgebreid

Het huidige verbod kent een lange voorgeschiedenis. Jarenlang gold al een verbod op de export van ASML's meest geavanceerde machines: de EUV-lithografiesystemen, waarmee chips van 5 nanometer en kleiner worden gemaakt. Pas in september 2024 breidde Nederland het verbod uit naar de iets oudere DUV-machines, die nog steeds bruikbaar zijn voor productie van chips op 28 nanometer en kleiner. Die drempel is relevant voor auto-elektronica, telecom en wapenapparatuur. Elke uitbreiding van het verbod kost ASML een deel van zijn omzet: de Chinese markt was tot voor kort goed voor ongeveer een kwart van de totale omzet van het bedrijf.

Financiele klap van meer dan drie miljard euro

Analisten becijferen dat een volledig verbod op alle leveringen aan China, inclusief de oudere DUV-systemen en onderhoudsdiensten, ASML meer dan drie miljard euro per jaar kost. ASML had voor 2026 een omzetverwachting van 34 tot 39 miljard euro afgegeven. Het bedrijf benadrukt dat het zich aan alle wet- en regelgeving houdt en dat exportcontrolebeslissingen uitsluitend bij overheden liggen, niet bij ASML zelf. De aandelenmarkt reageert gevoelig op elk bericht over mogelijke uitbreiding van het verbod: het aandeel ASML daalde kortdurend met meer dan twee procent na berichten over het Amerikaanse verzoek.

Onderhoud blijft een grijs gebied

Een punt van groeiende spanning is het onderhoud van al geleverde machines. Honderden ASML-systemen die voor de invoering van het exportverbod aan Chinese chipmakers zijn verkocht, draaien nog steeds in fabrieken in Shanghai, Shenzhen en Wuhan. ASML-technici reizen regelmatig naar China voor onderhoud, reparaties en software-updates. De VS wil dat ook deze dienstverlening aan de restricties wordt onderworpen. Techzine en andere vakbladen meldden dat Washington dit onderwerp expliciet heeft aangekaart in diplomatiek overleg met Den Haag. Voorstanders van een volledig verbod op onderhoud betogen dat Chinese bedrijven zonder ASML-support de systemen uiteindelijk niet optimaal kunnen inzetten. Tegenstanders wijzen erop dat een abrupt onderhoudsstop ASML juridisch kwetsbaar maakt op grond van bestaande contracten.

China dient WTO-klacht in

China heeft bij de Wereldhandelsorganisatie (WTO) een formele klacht ingediend tegen de exportbeperkingen die de VS, Nederland en Japan aan ASML en andere halfgeleiderbedrijven opleggen. Beijing stelt dat de maatregelen de vrije handelsnormen van de WTO schenden en bewust zijn ontworpen om de Chinese chipindustrie te vertragen. De WTO-procedure kan jaren duren en heeft geen directe opschortende werking, maar het signaal is politiek en diplomatiek relevant: China wil de restricties als onrechtmatig laten kwalificeren op het hoogste internationale handelsforum.

ASML investeert ondertussen in Europa en VS

Terwijl de geopolitieke druk toeneemt, zet ASML zijn uitbreidingsstrategie elders voort. Het bedrijf investeert in nieuwe productiecapaciteit in Veldhoven en heeft fabrieken in de Verenigde Staten en Zuid-Korea. Eerder maakte ASML bekend te overwegen een deel van de productie te verplaatsen naar de VS, mede als reactie op de American CHIPS and Science Act, die subsidies biedt aan bedrijven die in Amerika produceren. Critici vrezen dat die verschuiving de Nederlandse technologische soevereiniteit op termijn ondermijnt.