CPB: Nederlandse economie groeit 1,4 procent in 2026, koopkracht stijgt maar onzekerheid blijft groot

Gematigde groei maar breed gedeeld herstel koopkracht

Het Centraal Planbureau (CPB) publiceerde op 12 maart 2026 het Centraal Economisch Plan (CEP) voor dit jaar. De hoofdlijn is voorzichtig optimistisch: de Nederlandse economie groeit naar verwachting met 1,4 procent in 2026, gedreven door hogere consumptie van huishoudens en toegenomen overheidsuitgaven. De koopkracht stijgt over de gehele linie, wat na jaren van inflatiedruk een welkome verbetering is. Toch onderstreept het CPB dat de onzekerheid hoog blijft vanwege geopolitieke spanningen en de volatiliteit van energieprijzen.

Loongroei overtreft inflatie voor het tweede jaar op rij

De koopkracht van Nederlandse huishoudens stijgt dit jaar naar verwachting met gemiddeld 1,4 procent. Die stijging is mogelijk omdat de loongroei de inflatie opnieuw overtreft. In de particuliere sector groeien de lonen in 2026 met 4,0 procent; de inflatie bedraagt naar verwachting 2,3 procent. Dat betekent dat werknemers er in reele termen op vooruitgaan. Voor 2027 verwacht het CPB dat de loongroei terugvalt naar 3,4 procent, terwijl de inflatie verder daalt richting 2,1 procent.

De verbeterde koopkracht is deels het resultaat van de cao-rondes van de afgelopen twee jaar, waarin vakbonden succesvolle looneisen hebben doorgezet na een periode van koopkrachtverlies door hoge inflatie. Werkgeversorganisatie AWVN signaleert dat de nieuwe CPB-cijfers een centrale rol zullen spelen in de cao-onderhandelingen die dit voorjaar op de agenda staan.

Inflatie daalt maar energieprijzen vormen risico

De consumentenprijsinflatie daalt gestaag richting de doelstelling van de Europese Centrale Bank. Het CPB raamt 2,3 procent voor 2026 en 2,1 procent voor 2027. Dat is een aanzienlijke verbetering ten opzichte van de inflatiepieken van 2022 en 2023, toen de inflatie in Nederland tijdelijk boven de tien procent uitkwam.

Een voorbehoud is echter dat het CEP geen rekening houdt met de hogere energieprijzen die in de twee weken voor publicatie zijn waargenomen. Recente marktverwachtingen voor gas en olie wijzen erop dat de inflatie in dat scenario met 0,6 procentpunt extra kan stijgen, tot circa 2,9 procent. Het CPB heeft die scenario-uitkomst apart vermeld om beleidsmakers alert te maken op het risico van aanhoudende energieprijsvolatiliteit.

Overheid als groeimotor naast consument

De Nederlandse economische groei wordt in 2026 niet alleen gedragen door huishoudensuitgaven. Ook de overheid draagt bij via verhoogde defensie-investeringen en uitgaven aan energie-infrastructuur, beiden afgesproken in het coalitieakkoord van kabinet-Jetten. Dat is een verschuiving ten opzichte van de post-pandemische jaren, waarin private consumptie de groei trok. De overheid compenseert deels de zwakkere exportvraag, die lijdt onder geopolitieke spanningen en de handelsspanningen tussen de VS en China.

Nederland als kleine, open economie is bijzonder gevoelig voor externe schokken. Zo'n 70 procent van het Nederlandse bruto binnenlands product hangt samen met handel. Verslechteringen in de wereldhandel, zoals de tarievensalvo's van de Amerikaanse regering, treffen het Nederlandse bedrijfsleven sneller dan grotere, meer gesloten economieen.

Geopolitieke onzekerheid als overkoepelend risico

Het CPB benadrukt dat het economische vooruitzicht "in hoge mate onzeker" blijft vanwege de gespannen internationale situatie. De oorlog in Oekraïne, de escalerende handelsconflicten en de onstabiele situatie in het Midden-Oosten vormen risicofactoren die de groeiramingen kunnen ondermijnen. Het fonds wijst erop dat een escalatie in een van deze conflicten via hogere energieprijzen, verstoorde aanvoerketens of verminderd vertrouwen van bedrijven en consumenten de groei snel kan drukken.

Voor huishoudens blijft het belangrijkste boodschap dat de koopkracht dit jaar verbetert, maar dat de marges dun zijn. Wie te maken heeft met variabele energiecontracten of huurprijsstijgingen boven inflatie, kan de gemiddelde stijging van 1,4 procent als te optimistisch ervaren. Het CPB erkent dat de koopkrachtontwikkeling sterk verschilt per inkomensgroep en woonsituatie.