Europese Commissie stelt 45 miljard euro voor Oekraine in 2027 voor, met 31,7 miljard voor de defensie-industrie

De Commissie zet het tweede deel van de lening in gang

De Europese Commissie heeft op 30 oktober een voorstel aangenomen voor 45 miljard euro steun aan Oekraine in 2027. Het gaat om de tweede helft van de Ukraine Support Loan van 90 miljard euro, die de EU heeft bestemd voor de jaren 2026 en 2027. Met dit besluit zet de Commissie de formele stap die nodig is om dat tweede jaar daadwerkelijk te kunnen uitbetalen.

De juridische grondslag is Verordening (EU) 2026/467, waarin de leningfaciliteit is vastgelegd. Het voorstel gaat nu naar de Raad, waar de lidstaten besluiten over de verdeling van de steun over de verschillende instrumenten.

Hoe de 45 miljard is verdeeld

Het grootste deel gaat niet naar de begroting van Oekraine maar naar de wapenproductie. Van het totaal is 31,7 miljard euro bestemd voor het versterken van de defensie-industriele capaciteit van het land. De resterende 13,3 miljard euro is begrotingssteun, en die wordt in twee gelijke helften verdeeld: 6,65 miljard via de Ukraine Facility en 6,65 miljard als macrofinanciele bijstand.

Die verhouding is het opvallendste aan het voorstel. Ruim zeventig procent van het bedrag is bedoeld om in Oekraine zelf wapens en munitie te laten maken, niet om salarissen, pensioenen en publieke diensten te betalen.

Voorwaarden aan de begrotingssteun

Aan het deel dat als begrotingssteun wordt uitgekeerd hangen stevige voorwaarden. De Commissie noemt de rechtsstaat, de bestrijding van corruptie, economische veerkracht en de financiele veiligheid van de EU. Die eisen zijn niet nieuw in de Europese steun aan Oekraine, maar ze krijgen gewicht doordat de bedragen groter worden en de uitbetaling over een kort tijdvak loopt.

Het tijdpad is strak

De Commissie wil de uitbetalingen begin 2027 laten beginnen. Het hele bedrag moet uiterlijk op 31 december 2027 zijn toegewezen. Dat betekent dat de Raad er niet tot ver in 2027 over kan blijven praten zonder dat het tijdpad onhaalbaar wordt.

Daarnaast roept de Commissie internationale partners op hun deel te leveren. Het Europese bedrag dekt de behoefte van Oekraine namelijk niet volledig.

Wat de Commissarissen zeggen

Commissievoorzitter Ursula von der Leyen stelde dat het voorstel Oekraine de voorspelbaarheid geeft die het nodig heeft en helpt om essentiele publieke diensten overeind te houden. Valdis Dombrovskis noemde het een existentiele investering in een sterker en veiliger Europa. Andrius Kubilius legde de nadruk op de defensie-industrie, die volgens hem sneller zal gaan produceren en leveren. Marta Kos zei dat de steun de basis legt voor de hervormingen die Oekraine op weg naar EU-lidmaatschap moet doorvoeren.

In die vier uitspraken zitten vier verschillende rechtvaardigingen naast elkaar: stabiliteit, veiligheid, industriebeleid en uitbreiding. Dat is kenmerkend voor dit dossier, waarin lidstaten om heel verschillende redenen meedoen.

De herkomst van het geld blijft het gevoelige punt

De 90 miljard euro waar deze 45 miljard uit komt, is in de nacht van 18 op 19 december 2025 afgesproken door de Europese Raad. De EU-landen besloten toen gezamenlijk te lenen. Het oorspronkelijke plan van de Commissie was een andere route: een reparatielening, gefinancierd met bevroren Russische tegoeden. Dat voorstel haalde het niet.

Belgie, waar het grootste deel van die tegoeden staat, vreesde juridisch aansprakelijk te worden voor Russisch geld dat zou verdwijnen. De tegoeden blijven wel bevroren, wat de deur voor een latere reparatieconstructie openhoudt. Een EU-functionaris vatte de uitkomst destijds samen met de constatering dat leningen uit bevroren tegoeden meer werk vergen dan gedacht.

Wat dit voor Nederland betekent

Nederland stond in december 2025 open voor beide routes, met een voorkeur voor het inzetten van de Russische tegoeden, maar zonder principieel bezwaar tegen gezamenlijke Europese leningen. Om Belgie over de streep te helpen bood Nederland aan garant te staan voor 14 miljard euro.

Daarmee is de Nederlandse betrokkenheid bij deze 45 miljard geen abstractie. Het gaat om een gezamenlijke lening waarvoor lidstaten garanties afgeven, en Nederland heeft zich daarbij expliciet aan een deel van het risico verbonden.

Wat nog onduidelijk is

De Raad heeft nog niet besloten, en de verdeling van de steun over de instrumenten ligt daar nog op tafel. Ook staat niet vast of de bevroren Russische tegoeden alsnog in beeld komen, en of landen als het Verenigd Koninkrijk, Canada en Noorwegen het deel leveren dat van hen wordt verwacht. De 90 miljard euro dekt namelijk maar een deel van de 135 miljard die bij het besluit van vorig jaar als behoefte voor twee jaar werd genoemd. Zonder die aanvullende bijdragen blijft er een gat tussen wat Europa op tafel legt en wat volgens die berekening nodig is.