Ruim 400.000 autos rijden met een openstaande terugroepactie rond, en het kabinet denkt aan afkeuren bij de APK

Ruim 400.000 autos met een openstaand gebrek

In Nederland rijden meer dan 400.000 autos rond met een terugroepactie die nooit is uitgevoerd. De eigenaren hebben een brief gekregen over een mogelijk gebrek aan hun voertuig, maar zijn er niet mee naar de garage gegaan. Hoe groot de groep precies is, weet niemand. Er bestaat geen verplichting voor fabrikanten en importeurs om te melden hoeveel autos ze hebben hersteld, waardoor er gaten in de cijfers zitten.

Over een langere periode is het beeld scherper. Sinds 2020 zijn in Nederland 2,1 miljoen voertuigen teruggeroepen. Bij ruim 600.000 daarvan is de noodzakelijke reparatie nog altijd niet uitgevoerd. Van de ongeveer 400.000 automobilisten die vorig jaar een brief ontvingen, liet ongeveer een derde de auto niet nakijken.

Het gaat zelden om een schoonheidsfoutje

De RDW merkt de openstaande acties aan als ernstig. In zeven van de tien gevallen betreft de terugroepactie een veiligheidsvoorziening. Bij een op de vijf getroffen voertuigen kan het gebrek zelf een ongeluk veroorzaken. De terugkerende categorieen zijn airbags, veiligheidsgordels, remsystemen, brandstofsystemen, elektrische en brandrisicos en problemen met de wielophanging.

RDW-directeur Jantina Woudstra vatte de houding van de dienst samen met de constatering dat er iets moet gebeuren. Zij noemde daarbij defecte airbags en remmen die niet goed functioneren als voorbeelden van wat er achter zo'n brief kan zitten.

Van losschietende hoofdsteunen tot bouten uit 2007

De voorbeelden lopen sterk uiteen. Bij de Ford Kuga hybride kan de accu in brand vliegen. Bij de Volvo EX30 kunnen hoofdsteunen losschieten. Bij de Daihatsu Materia zijn de bouten van het stuurwiel mogelijk niet goed vastgezet, een actie die negentien jaar geleden is gestart en nog altijd niet is afgerond.

De grootste afzonderlijke groep bestaat uit de Takata-airbags. In Nederland rijden ongeveer 160.000 autos met zo'n kwetsbare airbag. Die kan onverwacht afgaan, wat internationaal al tot dodelijke slachtoffers heeft geleid. Dat deze actie na jaren nog zoveel openstaande gevallen kent, geeft aan hoe traag het herstel van oude terugroepacties verloopt.

Wat de minister en de RDW willen

Minister Karremans van Infrastructuur en Waterstaat bekijkt wetgeving die het herstel van een terugroepactie verplicht maakt. Hij benadrukt dat het om de veiligheid van de eigenaar en diens gezin gaat en dat het echt belangrijk is dat de reparatie wordt uitgevoerd. Daarnaast wil hij de registratie en de communicatie verbeteren, zodat eigenaren beter bereikt worden.

Een van de middelen die op tafel liggen, is een rijverbod dat vergelijkbaar is met de situatie bij een verlopen APK. De RDW denkt in dezelfde richting en wil dat een auto met een openstaande veiligheidsactie niet door de APK komt. De dienst stelt ook voor eigenaren rechtstreeks via MijnOverheid aan te schrijven, in plaats van alleen via de brieven van de fabrikant.

In buurlanden is het al geregeld

Nederland zou met zulke maatregelen geen uitzondering worden. In Noorwegen, Denemarken en Duitsland kunnen fabrikanten sancties krijgen als zij niet voldoende doen om teruggeroepen voertuigen hersteld te krijgen. In Denemarken, Duitsland en Finland kunnen eigenaren zelf een boete krijgen wanneer zij met een niet gerepareerd gebrek blijven rijden.

Dat maakt het Nederlandse model opvallend. De terugroepactie bestaat hier wel, en de fabrikant stuurt de brief, maar daarna ligt het volledig bij de eigenaar of er iets gebeurt. Wie de brief weggooit, merkt daar in de huidige opzet niets van.

De KNAC vindt het register te onbetrouwbaar

Tegen het plan is kritiek gekomen van autoclub KNAC. Directeur Peter Staal stelde dat het onwenselijk is zolang het register met terugroepacties niet aantoonbaar actueel en betrouwbaar is. De club noemde het geval van een lid met een Volkswagen-camper waarvan de actie al tweeenhalf jaar als openstaand te boek staat, terwijl de dealer de reparatie heeft uitgevoerd.

Het gevolg daarvan is volgens de KNAC dat eigenaren hun auto niet kunnen verkopen of niet door de keuring komen zonder dat hun iets te verwijten valt. De club vindt dat importeurs en dealers eerst hun rol moeten verbeteren, en wijst erop dat die zelf worstelen met het toenemende aantal acties en met tekorten aan onderdelen. De KNAC heeft de kwestie laten agenderen bij de commissie die het toezicht op terugroepacties bespreekt.

De verzekering kan ook een rol spelen

Los van de vraag of de overheid gaat handhaven, zit er een financieel risico aan doorrijden. Of een verzekeraar bij schade uitkeert, kan afhangen van de omstandigheden. Dat weegt zwaarder wanneer een eigenaar waarschuwingslampjes op het dashboard heeft genegeerd die te herleiden zijn tot een bekend gebrek.

Daarmee ligt er nu al een prikkel die niet van de RDW komt. Alleen is die prikkel pas voelbaar nadat er iets is gebeurd, en dat is precies het moment waarop een terugroepactie niets meer kan voorkomen.

Wat nog niet is besloten

Er ligt geen wet. De minister bekijkt de mogelijkheid, de RDW steunt die lijn, en de precieze vorm staat niet vast. Onduidelijk blijft of het om een boete, een APK-afkeuring, een rijverbod of een combinatie daarvan gaat, en of fabrikanten en importeurs daarbij ook verplichtingen krijgen. Ook de meldplicht over uitgevoerde reparaties, zonder welke de cijfers onvolledig blijven, is nog niet geregeld. Zolang die stappen ontbreken, blijft het precieze aantal autos met een openstaand veiligheidsgebrek een schatting.