Hongkongse activist Joshua Wong krijgt tien jaar cel, twee maanden voor zijn verwachte vrijlating

Tien jaar erbij, twee maanden voor zijn vrijlating

De Hongkongse activist Joshua Wong is donderdag veroordeeld tot tien jaar gevangenisstraf. Het Hooggerechtshof in Hongkong achtte bewezen dat hij samenspande met buitenlandse partijen om sancties en blokkades tegen de regeringen van Hongkong en China voor elkaar te krijgen, een strafbaar feit onder de wet op de nationale veiligheid. Wong, die vorige maand dertig werd, zat al vast en zou in januari vrijkomen.

Rechter William Tam nam dertien jaar cel als uitgangspunt en bracht daar drie jaar van af omdat Wong in september schuld had bekend. Verdere verzachtende omstandigheden nam hij niet aan. De straf loopt gelijktijdig met de laatste twee maanden van de straf die Wong nu uitzit, waardoor de nieuwe einddatum rond 2036 komt te liggen. Wong is dan veertig.

Waar de aanklacht over gaat

De zaak draait niet om geweld of om protest op straat, maar om lobbywerk in het buitenland. Volgens de aanklacht spanden Wong en de uitgeweken activist Nathan Law samen om buitenlandse parlementen en regeringen te bewegen tot maatregelen tegen Hongkong en het Chinese vasteland. Genoemd werd onder meer de Amerikaanse Hong Kong Human Rights and Democracy Act.

Rechter Tam noemde de twee de kopstukken van die samenspanning en stelde dat hun optreden de politieke crisis van 2019 en 2020 heeft verergerd. Law leeft in zelfgekozen ballingschap en wordt door de Hongkongse autoriteiten gezocht.

Een tweede zaak na de Hongkong 47

Wong zat al een straf uit van vier jaar en acht maanden. Die kreeg hij in 2024 in de zaak tegen de zogeheten Hongkong 47, de grootste vervolging onder de veiligheidswet tot nu toe, wegens samenspanning tot ondermijning van de staatsmacht. Hij zit sinds 2020 in detentie. De nieuwe aanklacht werd in juni 2025 tegen hem ingebracht.

Voor gedetineerden in zaken rond nationale veiligheid gelden strengere voorwaarden voor strafvermindering dan voor andere gevangenen. De kans dat Wong eerder vrijkomt dan de uitgesproken termijn is daarmee kleiner dan bij een gewone straf.

Een wet die terugwerkt in de tijd

Het bezwaar dat mensenrechtenorganisaties het hardst maken, gaat over de tijdlijn. De veiligheidswet werd in juni 2020 door Peking opgelegd, terwijl het lobbywerk waarvoor Wong nu is veroordeeld daarvoor begon. Human Rights Watch noemde het vonnis ongefundeerd en vroeg om onmiddellijke vrijlating, met het argument dat het gaat om handelingen die aan de wet voorafgingen.

Amnesty International sprak van een nieuwe grimmige herinnering aan het gegeven dat de veiligheidswet een instrument is geworden om afwijkende meningen te bestraffen. Elaine Pearson van Human Rights Watch zei dat jonge mensen die maatschappelijke verandering nastreven voor elke levendige samenleving een aanwinst zijn, en dat de Hongkongse overheid ze in plaats daarvan achter de tralies zet.

Wie er wel en niet op reageerde

Het Amerikaanse consulaat in Hongkong zei het vonnis krachtig te veroordelen en riep op tot onmiddellijke vrijlating. Volgens het consulaat zit Wong sinds december 2020 onterecht vast en laat de zaak zien hoever Peking gaat om mensen het zwijgen op te leggen die opkomen voor fundamentele vrijheden. De Taiwanese raad voor het China-beleid sprak van eindeloze politieke vervolging van prodemocratische activisten.

Het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken waarschuwde tegen onverantwoordelijke uitlatingen en riep op de soevereiniteit van China te respecteren. Buiten de rechtbank verzamelden zich aanhangers van Wong. Oud-medestanders wilden zich niet uitgebreid over de uitspraak uitlaten.

Waarom dit vonnis verder reikt dan Hongkong

De kern van de zaak is dat contact met buitenlandse politici en het bepleiten van sancties wordt behandeld als een misdrijf tegen de nationale veiligheid. Dat raakt niet alleen activisten in Hongkong zelf. Nathan Law staat op de lijst van gezochte personen en zit buiten de stad, en de aanklacht tegen hem gaat over precies hetzelfde lobbywerk.

Daarmee ontstaat een praktisch probleem voor parlementen, mensenrechtenorganisaties en journalisten buiten Hongkong. Het soort gesprekken dat zij als gewoon onderdeel van hun werk beschouwen, is in de lezing van deze rechter een bouwsteen van een strafbare samenspanning.

Wat dit voor Nederland betekent

Nederland onderhoudt handelsbetrekkingen met Hongkong, dat zijn positie als financieel centrum voor een belangrijk deel te danken heeft aan Westerse bedrijven en aan een eigen rechtsstelsel dat afwijkt van dat op het vasteland. Een vonnis waarin lobbyen bij buitenlandse regeringen op tien jaar cel komt te staan, raakt het vertrouwen in dat rechtsstelsel. Dat is een afweging die bedrijven en banken meenemen bij de vraag waar zij hun regionale hoofdkantoor neerzetten.

Er zit ook een concrete kant aan. Zolang de veiligheidswet gedrag buiten Hongkong strafbaar stelt en uitgeweken activisten op opsporingslijsten blijven staan, komt de vraag op het bord van de landen waar zij verblijven. Die vraag gaat over bescherming, over de omgang met verzoeken van de Hongkongse autoriteiten en over de ruimte die Nederlandse politici en organisaties nemen om zich over Hongkong uit te spreken.