Vogelgriep treft opnieuw Gelderland: ruim 57.000 kippen geruimd, 255 bedrijven in beperkingszone

De vogelgriep houdt de Gelderse pluimveesector opnieuw in haar greep. Nadat het virus op 2 maart werd aangetroffen op een leghennenbedrijf in Lunteren, heeft de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) maandag een tweede uitbraak bevestigd op een pluimveebedrijf in Putten. In totaal zijn inmiddels ruim 57.000 dieren geruimd en vallen meer dan 255 pluimveebedrijven in een vervoersverbodzone. Het risico op verdere verspreiding is reëel: de twee besmette locaties delen deels overlappende restrictiezones.

Twee uitbraken, deels overlappende zones

De uitbraak in Lunteren, in de gemeente Ede, leidde al tot ruiming van circa 34.000 kippen en plaatste 191 pluimveebedrijven in de 10-kilometerzone onder een streng vervoersverbod. Vogels, broedeieren en consumptie-eieren mogen die zone niet verlaten. Diezelfde beperkingen gelden nu ook voor de nieuwe haard in Putten, waar 23.000 leghennen zijn geruimd. Omdat de 10-kilometerzones van beide locaties elkaar overlappen, bevinden meerdere bedrijven zich nu in een dubbele restrictiezone.

In de directe omgeving van de Puttense locatie, binnen één en drie kilometer, bevinden zich geen andere pluimveebedrijven, wat enige geruststelling biedt voor de directe verspreiding. De NVWA voert sporenonderzoek uit om vast te stellen of er in de periode vóór de melding risicovolle contacten zijn geweest, en of transporten van of naar de locatie eventuele verdere besmettingsbronnen kunnen zijn.

H5N1: hoog risico voor pluimvee, laag voor mensen

Het gaat in beide gevallen om het hoogpathogene vogelgriepvirus H5N1, het subtype dat de meeste schade aanricht bij pluimvee en ook wilde vogels kan treffen. Het risico voor de volksgezondheid is volgens het RIVM vooralsnog laag: overdracht van vogel op mens is zeldzaam en vereist intensief, direct contact met besmet pluimvee of uitwerpselen. Wel geldt een dringend advies voor iedereen die professioneel met pluimvee werkt om persoonlijke beschermingsmiddelen te dragen en eventuele klachten serieus te nemen.

Voor particulieren die dieren houden, kippen in de achtertuin zijn populairder dan ooit, geldt een ophokplicht in de getroffen zones. Ook hobbydierhouders moeten hun dieren binnenhouden en contact met wilde watervogels zoveel mogelijk beperken.

Seizoen en trek verhogen druk

De timing van de uitbraken valt samen met het vroege voorjaar, de periode waarin trekvogels uit Afrika terug naar Noord-Europa trekken. Wetenschappers beschouwen wilde watervogels, eenden, ganzen en meeuwen, als de voornaamste overdrager van het virus tussen regio's en landen. De Gelderse uitbraken zijn dan ook geen geïsoleerd Nederlands fenomeen: in dezelfde week werden nieuwe gevallen gemeld in Duitsland, België en Denemarken.

Het Europees Voedsel- en Warenagentschap EFSA monitort de verspreiding en waarschuwt dat de situatie dit voorjaar vergelijkbaar is met die van 2021-2022, toen Nederland een van de zwaarst getroffen landen in Europa was. Toen werden uiteindelijk meer dan vijf miljoen dieren geruimd, met enorme economische schade voor de sector.

Economische gevolgen voor de eiersector

De Nederlandse pluimveesector is een van de grootste ter wereld in verhouding tot de bevolkingsomvang. Nederland is netto-exporteur van eieren en pluimveevlees, met grote afzetmarkten in Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Azië. Vervoersverboden en ruimingen tasten de leveringscapaciteit direct aan. Supermarkten en voedselverwerkers melden dat het bij twee relatief kleine uitbraken vooralsnog beheersbaar is, maar benadrukken dat verdere verspreiding de levering van Nederlandse eieren onder druk kan zetten.

De minister van Landbouw roept pluimveehouders op hun meldingsplicht serieus te nemen en bij de geringste aanwijzingen van verhoogde sterfte onmiddellijk de NVWA te bellen. Vroege detectie is de enige manier om verspreiding buiten de besmette zones te voorkomen.