Kabinet wil eigen risico halveren naar 165 euro in 2027, maar premie stijgt met 199 euro

Het kabinet zet vol in op een van zijn grootste zorgbeleidsherzieningen: het halveren van het verplicht eigen risico voor zorgverzekeringen. Per 1 januari 2027 moet het bedrag dat Nederlanders zelf betalen voordat hun verzekering bijspringt, dalen van 385 euro naar 165 euro per jaar. Tegelijkertijd wil het kabinet de bijdrage per bezoek beperken tot maximaal 50 euro voor medisch-specialistische zorg. Het wetsvoorstel ligt bij de Tweede Kamer, maar de weg naar aanneming is allesbehalve vlak.

Waarom wil het kabinet dit?

De redenering achter het voorstel is helder: een eigen risico van 385 euro is voor een deel van de Nederlanders een financieel obstakel dat hen ervan weerhoudt tijdig naar de dokter te gaan. Onderzoek toont aan dat mensen met een laag of middeninkomen zorg uitstellen of helemaal vermijden om de kosten te beheersen. Dat kan op de lange termijn leiden tot hogere zorgkosten, omdat klachten groter worden voordat ze worden behandeld. Het kabinet stelt dat medische urgentie, niet de dikte van iemands portemonnee, moet bepalen of iemand zorg zoekt.

De verlaging naar 165 euro verlaagt de financiele drempel aanzienlijk. De tranchering - het maximum van 50 euro per specialistische behandeling - zorgt er daarnaast voor dat een ziekenhuisopname of een reeks poliklinische bezoeken niet uiteindelijk toch tot een hoge eigen bijdrage leidt. Chronisch zieken en mensen met een langdurige aandoening profiteren het meest van die gecombineerde maatregel.

Wat zijn de financiele gevolgen?

De maatregel heeft een aanzienlijk prijskaartje. De verlaging van het eigen risico kost de overheid naar verwachting 4,1 miljard euro in 2027, oplopend tot 4,6 miljard euro in 2029. Die kosten worden deels gedekt door een stijging van de zorgpremie. Gemiddeld stijgt die premie met 199 euro per volwassene per jaar in 2027.

Het kabinet belooft compensatie: een verlaging van de inkomstenbelasting en een verhoging van de zorgtoeslag moeten de premiestijging voor huishoudens met lage en middeninkomens onzichtbaar maken. Of die compensatie in de praktijk volledig uitwerkt, is echter omstreden. Onderzoeksbureau PwC analyseerde het voorstel en concludeerde dat de lasten onevenredig neerslaan bij relatief gezonde mensen, die meer premie betalen terwijl ze zelf weinig gebruikmaken van medisch-specialistische zorg.

Raad van State: niet indienen

Een stevige tegenwind voor het kabinet komt van de Raad van State. De adviesafdeling publiceerde in juni 2025 haar oordeel: het adviseerde het wetsvoorstel niet in te dienen bij de Tweede Kamer. De bezwaren raken aan de kern van de maatregel. De Raad van State betwijfelt of de verlaging daadwerkelijk leidt tot betere gezondheidsuitkomsten, en stelt dat de premiestijging werkgevers treft via hogere AOF-premies, met mogelijke gevolgen voor de arbeidsmarkt. Ook zijn er vragen over de Europese goedkeuring die het wetsvoorstel vereist vanwege de staatssteundimensie in de zorgtoeslag.

Het kabinet legde het advies naast zich neer en diende het voorstel toch in. Dat is staatsrechtelijk toegestaan, maar politiek gevoelig. Oppositiepartijen gebruiken het negatieve advies als argument om het wetsvoorstel als overhaast en onvoldoende onderbouwd te kwalificeren.

Tijdsdruk in de Kamer

De planning is krap. Het kabinet wil dat de parlementaire behandeling in september 2026 is afgerond, zodat zorgverzekeraars hun premies voor 2027 op de nieuwe situatie kunnen aanpassen. Zorgverzekeraars moeten hun premies doorgaans voor november bekendmaken aan hun verzekerden.

Als de Tweede Kamer het wetsvoorstel niet tijdig aanneemt, dreigt een ongewenst alternatief: zonder nieuwe wetgeving zal het eigen risico in 2027 juist stijgen, naar schatting richting 460 euro, omdat de huidige bevriezing op 385 euro dan afloopt. Dat scenario wil het kabinet koste wat het kost vermijden, wat de politieke druk op snelle parlementaire behandeling vergroot.

Politieke haalbaarheid

Binnen de coalitie bestaat redelijk draagvlak voor de verlaging van het eigen risico; het is een zichtbare verkiezingsbelofte die is vastgelegd in het coalitieakkoord. Maar de financiering en de compensatiemechanismen roepen ook bij coalitiepartners vragen op. De Tweede Kamer houdt komende maanden hoorzittingen waarbij zorgverzekeraars, werkgeversorganisaties en patientenverenigingen hun standpunt naar voren brengen. Het debat spitst zich toe op de vraag of de compensatie werkelijk iedereen bereikt, of dat de lasten uiteindelijk elders neerslaan dan de baten.