Benzineprijs breekt record van 2022: meer dan 2,50 euro per liter aan de Nederlandse pomp

Record gebroken: 2,508 euro voor een liter Euro95

De adviesprijs voor een liter Euro95 heeft maandag 17 maart een nieuw record bereikt in Nederland: 2,508 euro per liter. Daarmee is het vorige recordniveau van 2,505 euro per liter uit juni 2022, vlak na de Russische inval in Oekraïne, met een kleine marge overschreden. Consumentenorganisatie UnitedConsumers, die de dagelijkse adviesprijzen bijhoudt, bevestigde de recordstand maandagmiddag. Aan de meeste Nederlandse pompen ligt de werkelijke prijs nog iets hoger, omdat pomphouders hun eigen marge bovenop de adviesprijs berekenen.

De stijging van twee cent in een dag was voor veel automobilisten voelbaar. Bij populaire snelwegpompen stonden maandag langere rijen dan gebruikelijk, omdat rijders wilden tanken voor een eventuele verdere verhoging de komende dagen. Brancheorganisatie Drive verwacht dat ook de dieselprijs de komende dagen de grens van 2,50 euro per liter kan doorbreken als de olieprijs op het huidige niveau blijft.

Drie oorzaken: Hormuz, Brent en accijns

De recordprijs aan de Nederlandse pomp is het gevolg van drie factoren die tegelijk optreden. Ten eerste heeft de afsluiting van de Straat van Hormuz door Iran de internationale olieprijs de afgelopen twee weken boven de 100 dollar per vat gedreven. Dat is direct doorberekend in de brandstofprijzen bij pompstations, omdat de inkoopprijs voor raffinaderijen sterk is gestegen.

Ten tweede gold per 1 januari 2026 een accijnsverhoging op brandstof als onderdeel van het Belastingplan 2026. De accijns op benzine steeg met 5,6 cent per liter, op diesel met 3,6 cent. De tijdelijke accijnskorting die in 2022 en 2023 werd ingevoerd om de hoge energieprijzen te compenseren, is in 2025 en 2026 stapsgewijs teruggedraaid. Het totale accijnsniveau ligt daardoor hoger dan in de afgelopen twee jaar.

Ten derde heeft de btw op brandstof - 21 procent over de gehele prijs inclusief accijns - een versterkend effect op elke stijging. Een hogere grondstofprijs of accijnsverhoging wordt met 21 procent btw vergroot voordat die terecht komt bij de consument. Nederland heeft traditioneel een van de hoogste brandstofprijzen van Europa, mede door dit belastingregime.

Pomphouders willen noodmaatregel kabinet

Brancheorganisatie Drive heeft het kabinet maandag opgeroepen tot een tijdelijke accijnsverlaging. Drive wijst op het risico dat automobilisten massaal overstappen op het goedkoper buitenland tanken aan de grens, wat omzetverlies oplevert voor Nederlandse pomphouders. Aan de Belgische grens is de prijs voor Euro95 gemiddeld zo'n 30 cent goedkoper per liter, door lagere brandstofaccijnzen in Belgie. Bij tankstations in de grensstreek in Zeeland, Noord-Brabant en Limburg was maandag al een toename te zien van Belgische en Nederlandse automobilisten die bewust de grens overstaken om te tanken.

Het kabinet heeft tot dusver geen noodmaatregelen aangekondigd. Een woordvoerder van het ministerie van Financien liet weten de situatie te volgen, maar wees erop dat accijnsverlaging budgettaire consequenties heeft en pas wordt overwogen als de situatie structureel hoog blijft. Bij de energiecrisis van 2022 duurde het eveneens enkele weken voor het kabinet-Rutte IV een accijnskorting doorvoerde.

Gevolgen voor transport en consumentenprijzen

De hoge brandstofprijzen werken door in de transportkosten van goederen. TLN, de brancheorganisatie voor transport en logistiek, meldt dat vrachtvervoerders met hogere kosten kampen die zij deels doorberekenen aan opdrachtgevers. Dat betekent dat supermarkten en webwinkels de komende weken hogere inkoopprijzen voor vervoer kunnen verwachten, wat uiteindelijk ook de consumentenprijzen van producten kan beinvloeden.

Voor particuliere automobilisten is de impact direct merkbaar. Een gemiddelde volgetankte personenauto met een tank van 50 liter kost nu meer dan 125 euro. Ten opzichte van een jaar geleden is dat een stijging van circa 15 euro per tank. Nederlanders die dagelijks pendelen zijn het hardst getroffen. Het CBS berekende eerder dat Nederlanders gemiddeld 24 kilometer per dag reizen met de auto. De combinatie van hogere brandstofprijzen en inflatie zet de koopkracht van huishoudens verder onder druk in het eerste kwartaal van 2026.