Verkiezingsavond 2026: eerste exitpolls verwacht om 21:00, lokale partijen favoriet

Stembureaus sluiten om 21:00 uur

Woensdag 18 maart 2026 zijn de stembureaus in vrijwel heel Nederland geopend van 07:30 tot 21:00 uur voor de gemeenteraadsverkiezingen. Ruim 13,5 miljoen kiesgerechtigden kunnen vandaag bepalen wie de komende vier jaar hun gemeente bestuurt. Op basis van peilingen van Ipsos I&O en peiler Maurice de Hond verwachten onderzoekers dat de opkomst uitkomt rond 50 procent, vergelijkbaar met de 51 procent bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2022. Dat zou neerkomen op circa 6,7 miljoen uitgebrachte stemmen.

Vanaf 20:33 uur is de uitslagenavond live te volgen op NPO 1: "NOS Nederland Kiest: De Uitslagen", gepresenteerd door Mark Visser en Fleur Wallenburg. Om 21:00 uur sluiten de stembureaus en maakt Ipsos I&O de exitpollresultaten bekend. Exitpolls worden dit jaar uitgevoerd in vier gemeenten: Den Haag, Doetinchem, Noardeast-Fryslân en Venlo. In totaal zijn 65 stemlokalen in die gemeenten ondervraagd. De exitpolls geven een eerste indicatie van de opkomst en de verhoudingen, maar zijn geen definitieve uitslag.

Lokale partijen op weg naar record

De grootste verwachte winnaar van de avond is een groep zonder leider: de lokale partijen. Peiler Maurice de Hond schatte de gezamenlijke stemmenwinst van lokale lijsten en partijen op 34,5 procent, wat boven het niveau van 2022 ligt. Als die prognose uitkomt, is het het hoogste aandeel van lokale partijen ooit gemeten in Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen.

De oorzaak ligt in een combinatie van factoren. Vertrouwen in nationale partijen is op historisch laag niveau. In een recent Ipsos I&O-onderzoek zei meer dan de helft van de respondenten dat nationale politici "te weinig weten van lokale problemen" om goed te besturen. Lokale lijsten spelen daarop in met concrete beloften: minder verkeer in de binnenstad, snellere woningbouw, een nieuw buurtpark, minder asielopvang in de directe omgeving. De directheid van die boodschappen resoneert sterker dan het abstractere taalgebruik van nationale partijen.

GroenLinks-PvdA verwacht grootst van de nationale partijen

Onder de nationale partijen staat GroenLinks-PvdA het sterkst in de peilingen. De samenwerkingspartij, die landelijk een grote fusie voltooide na de Tweede Kamer-verkiezingen van 2023, haalt in gemeentelijke peilingen gemiddeld 14,8 procent. Steden als Amsterdam, Utrecht en Groningen worden als sterke bastions beschouwd. In Rotterdam en Den Haag is de concurrentie groter van Leefbaar Rotterdam en de Haagse Stadspartij, beiden lokale lijsten met een lange traditie.

VVD en D66 liggen op de tweede en derde plek onder de nationale partijen, maar beide koersen op verlies ten opzichte van 2022. D66 verliest met name in studentensteden, waar Volt aankomt als een populairder alternatief. BBB doet dit jaar in veel plattelands- en randgemeenten mee voor het eerst op substantieel niveau na het provinciale succes van 2023. Forum voor Democratie neemt ook op meer dan 100 gemeenten deel.

Hoe komen de definitieve resultaten?

De exitpolls van 21:00 uur zijn een indicatie, geen uitslag. De echte stemmentelling begint na sluiting van de stembureaus en verloopt per gemeente anders. In de meeste gemeenten stelt het centraal stembureau de officiële voorlopige uitslag vast op donderdag 19 of vrijdag 20 maart. De definitieve vastlegging vindt voor de meeste gemeenten plaats in de week van 23 tot 27 maart. Pas daarna zijn de resultaten juridisch bindend en kunnen gemeenten starten met coalitievorming.

Coalitieonderhandelingen duren in gemeenten gemiddeld zes tot acht weken. De verwachting is dat in gemeenten waar lokale partijen sterk scoren het formeren complexer wordt: er zijn simpelweg meer partijen nodig voor een meerderheid, en lokale lijsten zijn soms ideologisch divers of gericht op een specifieke wijk of thema. Dat maakt gemeentepolitiek na de verkiezingen spannend, want de winnaar qua stemmen hoeft niet per se de leider van de nieuwe coalitie te worden.