AEX zakt en gasprijs schiet omhoog: Midden-Oosten raakt Nederlandse energierekening

AEX opent lager, gas en olie schieten omhoog

De Amsterdamse aandelenbeurs opende donderdag 19 maart 2026 in het rood. De AEX, de index van de dertig meest verhandelde fondsen, stond kort na de opening 1 procent lager op 990,02 punten. De daling volgt op zware verliezen bij andere Europese beurzen na berichtgeving over Iraanse raketten op het Qatarese gascomplex Ras Laffan. De DAX in Frankfurt verloor 3,7 procent, en de bredere Stoxx Europe 600 daalde meer dan 3 procent.

De gasprijs op de Europese TTF-markt opende met een stijging van 35 procent, om later terug te zakken naar een plus van 28 procent, wat neerkomt op 70 euro per megawattuur. De olieprijs voor Brent steeg met circa 6 procent tot boven 114 dollar per vat, terwijl er gedurende de ochtend ook meldingen binnenkwamen van handelsniveaus boven 119 dollar. Qatar, dat bijna 20 procent van de wereldwijde export van vloeibaar aardgas voor zijn rekening neemt, heeft de productie in Ras Laffan deels stilgelegd.

Benzine nieuw record, energierekening stijgt

De rijdende Nederlander merkt de gevolgen direct aan de pomp. De prijs voor een liter benzine bereikte een nieuw record na weken van stijgingen, boven het niveau dat eerder dit jaar al een hoog punt markeerde. Energie-economen bij ABN AMRO en Rabobank berekenen dat de gasprijs ook voor huishoudens merkbare gevolgen heeft: een gemiddeld nieuw energiecontract komt uit op 235 tot 250 euro per maand, tegenover circa 200 euro eerder dit jaar.

Sectoren die veel energie verbruiken, staan nu extra onder druk. Rabobank noemt tuinbouw onder glas en de voedingsverwerkende industrie als bijzonder kwetsbaar. Die bedrijven werken weliswaar met langetermijn-gasleveringscontracten, maar bij nieuwe overeenkomsten worden ze geconfronteerd met de sterk gestegen spotmarktprijzen.

Tweede Kamer verdeeld over kabinetsstandpunt

De politieke reactie op de escalatie in het Midden-Oosten laat een verdeeld parlement zien. Premier Jetten en ministers Berendsen (Buitenlandse Zaken) en Yesilgoz (Defensie) debatteerden eerder al met de Kamer over de Amerikaans-Israelische aanval op Iran. Het kabinet toonde begrip voor de militaire actie, maar weigerde de aanval formeel te steunen omdat die buiten de kaders van het internationaal recht valt.

De PVV, JA21 en BBB schaarden zich voluit achter de aanpak van de VS en Israel. Partijen als GroenLinks-PvdA, SP en Volt benadrukten juist het belang van het internationaal recht en vroegen om een ondubbelzinnige veroordeling van acties zonder VN-mandaat. De Kamer stemde op 17 maart over de ingediende moties, waarbij de fracties van mening verschilden over de uiteindelijke strekking van de aangenomen teksten.

Inflatievrees neemt toe

Economen vrezen dat de oplopende energie- en olieprijzen de inflatie in Nederland hoger zullen duwen dan eerder geraamd. In een basisscenario van ABN AMRO wordt de inflatie in 2026 geraamd op 2,7 procent, maar dat getal gaat uit van een stabilisering van de olieprijs rond 86 dollar per vat. Bij de huidige niveaus van meer dan 110 dollar per vat kan de inflatie oplopen naar 3,5 procent of hoger.

De ECB nam donderdag eveneens een rentebesluit. Analisten verwachtten dat de depositorente ongewijzigd zou blijven op 2 procent, het niveau waarop die al vijf vergaderingen achter elkaar is vastgehouden. De centrale bank wacht de gevolgen van de geopolitieke crisis af voordat zij opnieuw actie onderneemt.

Wat kunnen consumenten doen?

Energiedeskundigen adviseren Nederlanders met een variabel energiecontract de markt nauwlettend te volgen. Wie nu een vast contract afsluit, loopt het risico een piek in te kopen als de geopolitieke spanningen op korte termijn afnemen. Tegelijkertijd is de onzekerheid groot: als de strijd in de Perzische Golf verder escaleert, kunnen de prijzen nog verder stijgen. Het ministerie van Economische Zaken bevestigde eerder deze week dat het noodvoorraadinstrument voor aardgas beschikbaar is als de bevoorradingszekerheid in gevaar komt. Nederland legde na de energiecrisis van 2022 strategische gasreserves aan, maar die buffers zijn niet onuitputtelijk bij een langdurige verstoring van de wereldwijde LNG-aanvoer.