Gasprijs schiet 34 procent omhoog in een dag: Nederlandse energierekening stijgt met 36 euro per maand

Gasprijs verdubbeld door Midden-Oosten-conflict

De Europese gasprijs heeft in de eerste twee weken van maart 2026 een ongekende stijging doorgemaakt als direct gevolg van het conflict in het Midden-Oosten. Op 2 op 3 maart steeg de inkoopprijs voor gas in een enkele handelsdag met 34 procent. Op dinsdag 3 maart tikte de groothandelsprijs bijna 60 euro per megawattuur aan, het dubbele van de prijs een week eerder. De oorzaken zijn tweeledige: Iran heeft de Straat van Hormuz grotendeels afgesloten voor westerse tankers, en Qatar heeft als voorzorgsmaatregel na de Israelische aanvallen op de South Pars-installaties de productie bij zijn LNG-complex Ras Laffan tijdelijk teruggeschroefd. Beide landen zijn grote exporteurs van aardgas naar Europa.

Huishoudens betalen maandelijks 36 euro meer

Voor Nederlandse huishoudens vertaalt de groothandelsprijsstijging zich direct naar hogere maandlasten voor nieuwe contracten. Wie vorige week een vast energiecontract afsloot, betaalde gemiddeld 153 euro per maand. Wie deze week een nieuw contract wil afsluiten, kijkt aan tegen een maandlast van 189 euro: een stijging van 36 euro per maand, ofwel 432 euro op jaarbasis. Dat is een aanzienlijke extra last bovenop de al bestaande druk op huishoudbudgetten. Voor huishoudens met een variabel contract zijn de gevolgen onmiddellijk voelbaar: hun tarief beweegt mee met de actuele marktprijzen en is de afgelopen weken al sterk gestegen. Energieleveranciers melden dat ze worden overspoeld met telefoontjes en e-mails van bezorgde klanten die willen weten wat de prijsstijging voor hen betekent.

Gasvoorraden voor slechts tien procent gevuld

Een verzwarende factor is de staat van de Nederlandse en Europese gasopslagfaciliteiten. Na een relatief zachte winter zijn de gasvoorraden in Nederland voor slechts circa tien procent gevuld. Dat is minder dan gemiddeld voor deze tijd van het jaar. Hoewel een vulgraad van tien procent in het voorjaar niet direct rampzalig is, want de vraag neemt af naarmate het warmer wordt, vergroot de lage vulgraad de kwetsbaarheid voor een latere piek in de vraag, zoals een koude nazomer of vroeg najaar. De vulseizoengaat normaal gesproken van april tot oktober, maar als de blokkade van de Hormuz en de LNG-productieproblemen in Qatar aanhouden, zal het moeilijker en duurder zijn om de opslagfaciliteiten op tijd te vullen.

Wie beschermt vaste contracten, wie niet

Huishoudens met een lopend vast energiecontract zijn op korte termijn beschermd tegen de prijsstijgingen: hun tarief ligt contractueel vast tot de einddatum. Zodra het contract verloopt en moet worden verlengd, worden zij echter alsnog geconfronteerd met de hogere markttarieven. Klanten met een variabel contract of dynamisch contract ondervinden de stijging direct. Dynamische contracten, waarbij het tarief dagelijks of zelfs per uur fluctueert op basis van de beursprijs, kunnen op piekmomenten extreem duur uitvallen. De Consumentenbond raadt mensen met een dynamisch contract aan hun verbruik zo veel mogelijk te verschuiven naar daluren en goed in de gaten te houden wanneer hun tarief opnieuw wordt vastgesteld.

Energiebelasting al gestegen, nieuwe heffingen overwogen

De prijsstijging komt bovenop een al geplande verhoging van de energiebelasting op aardgas, die per 1 januari 2026 van kracht werd. De belasting steeg van 70 cent naar 73 cent per kubieke meter gas inclusief btw. Op jaarbasis betaalt een gemiddeld huishouden daardoor al ongeveer 25 euro meer aan belastingen, los van de marktprijsontwikkeling. Het kabinet-Jetten heeft aangegeven geen extra prijs- of belastingmaatregel te willen inzetten om de energieprijsstijging te dempen. Hoe langer de Midden-Oosten-crisis duurt, hoe groter echter de politieke druk wordt om lage inkomens te compenseren, vergelijkbaar met de energieprijsmaatregelen die het vorige kabinet in 2022 trof tijdens de Russische gascrisis.

Verwachtingen voor de komende maanden

Energieanalisten zijn verdeeld over de vraag hoe lang de hoge gasprijzen aanhouden. Als de Hormuz-blokkade binnen enkele weken wordt opgeheven en Qatar zijn LNG-productie hervat, kan de prijs snel dalen: gasmarkten reageren snel op veranderende aanbodsignalen. Als het conflict escaleert of langer duurt dan verwacht, kunnen de prijzen echter verder stijgen richting de 80 of 90 euro per megawattuur, niveaus die tijdens de eerste Russische gascrisis in 2021 werden bereikt. Het Internationaal Energieagentschap heeft leden opgeroepen hun strategische gasreserves beschikbaar te stellen en overleg te voeren over noodplannen voor het geval de toevoer verder wordt beperkt.