Kabinet-Jetten presenteert ambities: 100.000 woningen per jaar, 19 miljard extra defensie en hoger eigen risico

Het minderheidskabinet van D66, VVD en CDA heeft zijn coalitieakkoord gepresenteerd onder de titel "Aan de slag. Bouwen aan een beter Nederland." De drie partijen beschikken over 66 van de 150 Kamerzetels en moeten per wetsvoorstel wisselende meerderheden zoeken. De ambities zijn groot: van een jaarlijkse bouwproductie van 100.000 woningen tot een defensiebegroting van 3,5 procent van het bbp.

Minderheidskabinet met grote ambities

Op 30 januari 2026 presenteerden D66, VVD en CDA hun coalitieakkoord, getiteld "Aan de slag. Bouwen aan een beter Nederland." Het kabinet-Jetten werd op 23 februari beëdigd op Paleis Huis ten Bosch. De drie partijen halen gezamenlijk 66 van de 150 zetels in de Tweede Kamer, waarmee dit het eerste echte minderheidskabinet in jaren is. Dat betekent dat elk wetsvoorstel afzonderlijk moet worden dooronderhandeld met oppositiepartijen om een meerderheid te vinden. De coalitie heeft al bij de presentatie aangegeven te willen samenwerken met GroenLinks-PvdA, ChristenUnie, SGP en NSC, afhankelijk van het onderwerp.

Woningbouw: 100.000 per jaar via 30 nieuwe locaties

Het voornaamste binnenlandse speerpunt is de woningbouwopgave. Het kabinet wil jaarlijks 100.000 nieuwe woningen aan de voorraad toevoegen, een ambitie die ook het vorige kabinet had maar niet waarmaakte. Om dit te realiseren worden minstens 30 grootschalige nieuwbouwlocaties aangewezen, waar nieuwe wijken of in sommige gevallen geheel nieuwe steden worden ontwikkeld. De locaties moeten bereikbaar zijn per auto, openbaar vervoer en fiets. Twee derde van de nieuwe woningen moet "betaalbaar" zijn, een term die het kabinet definieert als sociale huur of betaalbare koopwoningen. Vanaf 2029 wordt er circa 1 miljard euro per jaar aan subsidies vrijgemaakt om gemeenten en projectontwikkelaars te stimuleren. Bouwblokkeringen via bezwaarprocedures worden aan banden gelegd, en het opsplitsen van bestaande woningen in meerdere appartementen wordt gemakkelijker gemaakt.

Defensie naar 3,5 procent van het bbp

Een van de meest ingrijpende financiele beslissingen in het akkoord is de verhoging van het defensiebudget. Het kabinet wil de komende jaren 19 miljard euro extra investeren in de krijgsmacht. Het uiteindelijke doel is een defensiebudget van 3,5 procent van het bruto binnenlands product, fors boven de NAVO-norm van twee procent die Nederland al jaren niet haalde. De krijgsmacht moet groeien naar minimaal 122.000 actieve personeelsleden. Om dit te financieren wordt een zogenoemde "vrijheidsbijdrage" ingevoerd, een extra heffing in de inkomstenbelasting die op termijn meer dan 5 miljard euro per jaar moet opleveren. Bij verdere verslechtering van de veiligheidssituatie kan het kabinet een selectieve opkomstplicht herinvoeren, al is dat geen automatisch beleidspunt.

Eigen risico zorg omhoog naar 460 euro

In de zorg kiest het kabinet voor een stijging van het eigen risico van de huidige 385 euro naar 460 euro per jaar. Het kabinet rechtvaardigt deze maatregel als noodzakelijk om de zorgkosten beheersbaar te houden, maar erkent dat het kwetsbare huishoudens raakt. Tegenover de stijging staat een uitbreiding van het basispakket op het gebied van preventie. De minimumleeftijd voor nicotineproducten gaat omhoog naar 21 jaar, en scholen krijgen toegang tot gratis schoolfruit en extra middelen voor sportaccommodaties als onderdeel van een preventieagenda die tot "de gezondste generatie ooit" moet leiden.

Migratie via externe asielprocedures

Op het migratiedossier kiest het kabinet voor een aanpak waarbij asielaanvragen buiten Europa worden afgehandeld. Asielzoekers zouden hun procedure moeten doorlopen in zogeheten veilige derde landen, een model gebaseerd op eerdere Britse plannen maar nu in Europees verband. De IND moet sneller en flexibeler kunnen werken. Het kabinet spreekt van een "gemoderniseerd internationaal vluchtelingenrecht", maar critici stellen dat dit feitelijk neerkomt op het omzeilen van bestaande verdragen. Over de uitwerking zal het kabinet steun moeten zoeken bij oppositiepartijen die hier scherpe bezwaren tegen hebben.

De uitdaging van het polderende minderheidskabinet

Politicologen wijzen erop dat minderheidskabinetten in Nederland historisch niet lang standhouden. De aangewezen constructie vereist echter wel permanente coalitievorming, wat de uitvoering van beleid kan vertragen. Jetten heeft aangegeven niet te rekenen op een vaste gedoogpartner maar per thema te willen onderhandelen. Dat is politiek innovatief maar organisatorisch zwaar: elk ministerie moet permanent voelen welke combinatie van oppositiepartijen voor een bepaald dossier beschikbaar is. De komende maanden zullen uitwijzen of dit model werkbaar is of leidt tot politieke instabiliteit.