Ruim 155.000 Nederlanders naar voedselbank in 2025: stijging van 7,5 procent en nieuwe groepen melden zich

Recordaantal van 155.600 klanten bij 181 voedselbanken

In 2025 maakten 155.600 mensen gebruik van een van de 181 voedselbanken verspreid over Nederland. Dat is een stijging van 7,5 procent ten opzichte van 2024, toen het aantal uitkwam op 144.750. Het gaat om mensen die wekelijks een pakket levensmiddelen ophalen omdat hun inkomen te laag is om in hun eigen basisbehoeften te voorzien. De stijging zet een trend voort die al meerdere jaren aanhoudt, ondanks economische groei en stijgende lonen.

Nieuwe groepen: werkende armen, zzp'ers en oudere gepensioneerden

Voedselbanken zien een opmerkelijke verschuiving in de samenstelling van hun klantengroep. Naast de traditionele doelgroepen, bijstandsgerechtigden en mensen met een minimuminkomen, melden zich steeds vaker werkende armen aan. Het gaat om mensen met een baan die desondanks niet rondkomen door hoge vaste lasten zoals huur, energie en zorgkosten. Ook het aantal zzp'ers dat een beroep doet op voedselhulp neemt toe, een categorie die structureel buiten de vangnetten van de sociale zekerheid valt.

Een derde nieuwe groep is die van AOW-gerechtigden zonder aanvullend pensioen. Mensen die hun werkzame leven in flexibele of ongeregistreerde arbeid hebben doorgebracht, hebben vaak geen of een minimaal pensioen opgebouwd. Nu de huren en energierekeningen de afgelopen jaren sterk zijn gestegen, schieten de staatspensioen-bedragen voor een aanzienlijke groep ouderen tekort.

Verborgen armoede: 540.000 mensen hebben voedselhulp nodig

Het getal van 155.600 gebruikers dekt slechts een deel van de werkelijke behoefte. Voedselbanken Nederland publiceerde onderzoek waaruit blijkt dat in Nederland circa 540.000 mensen voedselhulp nodig hebben. Meer dan 70 procent van die groep vindt de weg naar een voedselbank echter niet, door schaamte, onbekendheid met het aanbod of inschrijvingsdrempels. De verborgen armoede is daarmee drie keer zo groot als het zichtbare probleem.

Het CBS registreerde in 2024 551.000 mensen die in armoede leven. De convergentie van die CBS-cijfers met de schattingen van de voedselbanken suggereert dat vrijwel iedereen die formeel arm is, ook daadwerkelijk moeite heeft met het bekostigen van voldoende en gezond voedsel.

Mensen blijven langer afhankelijk van voedselhulp

Een zorgwekkende bijkomende trend is dat de duur van het gebruik toeneemt. Voedselbanken zijn bedoeld als tijdelijke ondersteuning, een korte overbruggingsperiode totdat iemand zijn of haar situatie heeft gestabiliseerd. In de praktijk blijken klanten steeds langer aan te blijven: de problemen die hen naar de voedselbank brachten, lossen niet op. Hoge vaste lasten, schuldenproblematiek en beperkte toegang tot schuldhulpverlening houden mensen in een situatie van langdurige afhankelijkheid.

Zorgen over gevolgen nieuwe kabinetsplannen

Voedselbanken Nederland spreekt openlijk zijn bezorgdheid uit over de effecten van het beleid van kabinet-Jetten op de meest kwetsbare groepen. De coalitie van D66, VVD en CDA heeft bezuinigingen aangekondigd in de zorg en sociale zekerheid. Mensen met lagere uitkeringen of minder aanspraak op toeslagen zullen minder ruimte hebben voor dagelijkse uitgaven. De organisatie vreest dat nog meer mensen een beroep zullen moeten doen op voedselhulp als de bezuinigingen doorwerken in de koopkracht van de laagste inkomensgroepen.

Tegelijkertijd hamert Voedselbanken Nederland erop dat structurele armoedebestrijding de enige echte oplossing is. Meer en beter bereikbare schuldhulpverlening, hogere minimuminkomens en voldoende betaalbare huurwoningen zijn de factoren die het aantal voedselbankkunde op de langere termijn kunnen verlagen. Zonder beleid op die terreinen zullen de jaarlijkse stijgingscijfers naar verwachting aanhouden.