China start productie van eigen DUV-chipmachines, ASML verliest 8,5 procent op de beurs

Een bericht dat de chipsector in Veldhoven raakt

Chinese fabrikanten zijn begonnen met de productie van zelf ontwikkelde lithografiemachines die werken met immersie in het diepe ultraviolet, de techniek die tot nu toe vrijwel volledig in handen was van het Nederlandse ASML. Dat meldde het technologiemedium The Information, waarna het bericht via persbureau Reuters zijn weg vond naar de Europese handelsvloeren. Het gaat om apparatuur waarmee chipfabrikanten patronen op siliciumplakken belichten, een van de duurste en technisch lastigste stappen in het hele productieproces. Dat een land dat jarenlang was aangewezen op import nu zelf machines van de band laat rollen, is voor de sector een gebeurtenis van formaat, ook al gaat het voorlopig om kleine aantallen.

Vijf machines dit jaar, twintig volgend jaar

Volgens de berichtgeving mikt het Chinese samenwerkingsverband op ongeveer vijf machines in 2026 en rond de twintig in 2027. De apparaten zijn bestemd voor de grootste chipproducenten van het land, waaronder Semiconductor Manufacturing International Corporation, Hua Hong Semiconductor en geheugenfabrikant ChangXin Memory Technologies. In de berichtgeving worden een staatsgesteund verband en bedrijven als Shanghai Yuliangsheng, SiCarrier en Huawei genoemd als betrokken partijen, al is de precieze rolverdeling tussen die namen niet in elke publicatie identiek beschreven. De aantallen zijn bescheiden vergeleken met de honderden systemen die ASML jaarlijks levert, maar het gaat om een eerste stap waar de sector jarenlang op heeft zitten wachten.

De beurs reageerde onmiddellijk

Op de Amsterdamse beurs kwam de klap hard aan. Het aandeel ASML sloot maandag 8,5 procent lager en dook daarmee naar het laagste niveau sinds begin juni. Toeleverancier Besi verloor bijna 10 procent en was daarmee de grootste daler in de AEX, terwijl ASMI ruim 7 procent inleverde. De hoofdindex zelf zakte 0,8 procent naar 1081,13 punten, waarmee de chipnamen de rest van de markt meetrokken. Ook buiten Nederland was het effect zichtbaar: het Franse Soitec verloor rond 5 procent en het Duitse Infineon zo'n 3 procent. Dat de bredere Europese beurzen diezelfde dag juist stegen, onderstreept dat de daling specifiek aan het chipnieuws hing.

Hoe goed zijn die Chinese machines eigenlijk

De nuance zit in de kwaliteit. Bronnen achter het oorspronkelijke bericht geven aan dat de Chinese systemen achterblijven op het gebied van prestaties en betrouwbaarheid, en dat er nog flink getest moet worden voordat er sprake kan zijn van serieproductie bij klanten. Een lithografiemachine moet jarenlang nagenoeg storingvrij draaien op nanometerprecisie, en juist op die betrouwbaarheid heeft ASML decennia voorsprong opgebouwd. Analisten wijzen er dan ook op dat het technologische voordeel van het Nederlandse bedrijf voorlopig intact blijft. De beursreactie gaat minder over de omzet van dit jaar en meer over de vraag hoe houdbaar de positie van ASML over vijf tot tien jaar is als China de leercurve eenmaal te pakken heeft.

EUV blijft voorlopig buiten bereik

Belangrijk is het onderscheid tussen de twee generaties machines. De aangekondigde Chinese apparatuur werkt met diep ultraviolet licht. De modernste techniek, extreem ultraviolet oftewel EUV, waarmee de allerkleinste structuren worden gemaakt, is nog altijd exclusief ASML-terrein. China werkt wel aan een eigen EUV-variant, maar die verkeert volgens de berichtgeving nog in het prototypestadium. Geen enkel Chinees bedrijf komt op dat vlak in de buurt. Dat betekent dat de nieuwe machines vooral relevant zijn voor de wat oudere en middelmatig geavanceerde procesknopen, precies het segment waar Chinese fabrikanten hun capaciteit de afgelopen jaren hard hebben uitgebreid.

Exportbeperkingen als aanjager

De Chinese inspanning staat niet los van de exportbeperkingen die de Verenigde Staten en Nederland de afgelopen jaren hebben opgelegd op geavanceerde chipapparatuur. Die maatregelen moesten voorkomen dat China toegang kreeg tot de nieuwste machines. Het gevolg is dat Peking miljarden in eigen alternatieven heeft gepompt. Critici van het exportbeleid voerden van meet af aan aan dat beperkingen vooral tijd kopen en tegelijk de prikkel vergroten om zelf te bouwen. Het bericht van deze week is voor die groep een bevestiging, terwijl voorstanders erop wijzen dat China na jaren van investeringen nog steeds bij de vorige generatie techniek uitkomt.

Betekenis voor Nederland

ASML is met afstand het zwaarstwegende bedrijf in de AEX en de kern van het technologiecluster rond Eindhoven, met honderden toeleveranciers in Brainport. Een structurele verzwakking van de marktpositie raakt niet alleen aandeelhouders, maar ook de werkgelegenheid en het innovatieklimaat in Zuidoost-Brabant. Tegelijk was het beeld eerder deze maand nog uitgesproken positief: bij de kwartaalcijfers van 15 juli verhoogde ASML voor de tweede keer dit jaar de vooruitzichten, met een kwartaalomzet van 9,3 miljard euro en een verwachte jaaromzet van 43 tot 45 miljard euro, gedreven door de vraag naar AI-chips. Het bedrijf kondigde toen ook aan de productiecapaciteit voor zowel low-NA EUV als DUV-immersie met ongeveer 30 procent uit te breiden.

Wat er nog onduidelijk is

Veel details blijven op dit moment ongewis. Het oorspronkelijke bericht steunt op bronnen die niet bij naam worden genoemd, en er is geen officiele bevestiging van de betrokken Chinese bedrijven of van de genoemde afnemers. Onbekend is ook op welke procesknopen de machines daadwerkelijk zullen presteren, wat ze kosten, en of de geplande aantallen voor 2027 gehaald worden. Zolang die vragen open blijven, is de beursreactie vooral een inschatting van risico op langere termijn en geen weerspiegeling van gemiste orders. Duidelijk is wel dat de discussie over technologische autonomie, die zowel in Peking als in Brussel wordt gevoerd, met dit bericht een concrete aanleiding heeft gekregen.