Schadevergoeding voor winkeldiefstal gaat na veertien jaar fors omhoog

Eerste verhoging in veertien jaar

Winkeliers die een winkeldief op heterdaad betrappen, kunnen die persoon vanaf 14 september 2026 een schadevergoeding van 242 euro in rekening brengen. Dat is een verhoging van 61 euro ten opzichte van het huidige tarief van 181 euro, een stijging van ongeveer eenderde. Het tarief lag sinds 2012 vast en wordt nu voor het eerst in veertien jaar aangepast.

Wie het tarief vaststelt en waarom

Het tarief wordt niet door de rechter of de wetgever bepaald, maar door SODA, de Service Organisatie Directe Aansprakelijkstelling. Vrijwel alle grote winkelketens en supermarkten in Nederland laten de afhandeling van winkeldiefstal via deze organisatie lopen. Volgens SODA zijn de kosten die winkeliers maken door diefstal de afgelopen jaren aanzienlijk gestegen, en moet het tarief weer in verhouding komen te staan tot die kosten om zijn preventieve werking te behouden. Directeur Niels van Os noemt de civielrechtelijke aanpak geen tijdelijke oplossing, maar naar eigen zeggen een toekomstbestendige aanpak.

Hoe de civielrechtelijke aanpak werkt

Naast een eventuele strafrechtelijke aangifte kunnen winkeliers een betrapte dief ook civielrechtelijk aansprakelijk stellen voor de schade. Die schadevergoeding is bedoeld om onder meer de tijd te compenseren die winkelpersoneel kwijt is aan het afhandelen van een diefstal: het aanhouden van de verdachte, het contact met beveiliging of politie en de administratieve afwikkeling. Klanten moeten via stickers in de winkel geinformeerd worden over het geldende tarief.

Winkeldiefstal in cijfers

De verhoging komt niet uit het niets. De afhandeling van winkeldiefstal zonder tussenkomst van de politie is in 2025 sterk gestegen: van 429 zaken in januari naar 695 zaken in december, een toename van ongeveer 60 procent binnen een jaar. De politie zelf handelde in dezelfde periode gemiddeld 1.082 zaken per maand af. In de tien grootste steden stonden in 2025 tegenover 12.980 door de politie geregistreerde winkeldiefstallen nog eens 6.882 zaken die civielrechtelijk werden afgehandeld. Landelijk registreerde de politie in 2024 in totaal 39.465 winkeldiefstallen, terwijl schattingen van de werkelijke omvang uiteenlopen van 647.000 tot ruim een miljoen gevallen per jaar.

Twijfels over het afschrikwekkend effect

Niet iedereen is overtuigd dat een hoger tarief winkeldiefstal daadwerkelijk terugdringt. Supermarkteigenaar Marco Vos uit Amersfoort is daar sceptisch over. Hij verwacht dat de verhoging weinig verschil maakt voor mensen die toch al besluiten om te stelen: de extra 61 euro zal volgens hem eerder irritatie opwekken bij daders dan dat het ze weerhoudt. Martijn Wildeboer van het Platform Veilig Ondernemen ziet de maatregel vooral als aanvulling op andere instrumenten. Volgens hem vullen het civiele traject en een winkelverbod elkaar aan, in plaats van dat het ene het andere vervangt.

Verschuiving van strafrecht naar civiel recht

Achter de tariefsverhoging schuilt een bredere ontwikkeling: winkeldiefstal verschuift steeds meer van het strafrecht naar het civiele recht. Een deel daarvan komt doordat de politiecapaciteit beperkt is en niet elke winkeldiefstal opweegt tegen de tijd die een strafrechtelijk traject kost. Tegelijk wijzen betrokkenen op andere mogelijke oorzaken van de stijging zelf, zoals de opkomst van zelfscankassa's, waarbij toezicht minder direct is, en de gestegen prijzen in winkels, die voor sommige daders een grotere prikkel vormen om iets weg te nemen in plaats van te betalen.

Wat er voor klanten en winkeliers verandert

Voor de gemiddelde klant verandert er niets, de verhoging raakt uitsluitend wie daadwerkelijk op heterdaad wordt betrapt op diefstal. Voor winkeliers is het vooral een kwestie van administratie: de nieuwe stickers met het tarief van 242 euro moeten op tijd hangen voor de ingangsdatum van 14 september. Of de hogere schadevergoeding de stijgende lijn in winkeldiefstal daadwerkelijk ombuigt, zal moeten blijken uit de cijfers van de komende jaren. Vooralsnog is het vooral een aanpassing van een verouderd tarief aan een praktijk die in de tussentijd fors is veranderd.