Natuurbrand bij Oostrum groeit door tot honderd hectare, blushelikopters opnieuw in de lucht

Van ruim twintig naar honderd hectare in een etmaal

De natuurbrand die maandagmiddag uitbrak in de Boschhuizerbergen bij Oostrum, in de gemeente Venray, is dinsdag verder uitgegroeid. Maandagavond ging het om ongeveer 21 hectare, ruwweg dertig voetbalvelden en een vijfde van het natuurgebied. Dinsdagochtend meldde de Veiligheidsregio Limburg-Noord dat er ongeveer honderd hectare in brand stond, dus zo ongeveer een vierkante kilometer.

Het vuur woedt in de Boschhuizerbergen en het aangrenzende gebied de Rosmolen. De rook was volgens de NOS tot in Gelderland en over de grens in Duitsland waar te nemen. De brand was dinsdag halverwege de dag nog altijd niet onder controle.

Jeneverbes, grove den en vuur in de boomkruinen

Dat de brand zich zo snel kon uitbreiden heeft alles te maken met wat er groeit. De Boschhuizerbergen is een stuifzandgebied met veel jeneverbesstruiken, en die bevatten harsen en olien die uitzonderlijk goed branden. Daarnaast staan er grove dennen met een dicht bladerdek.

De brandweer hield er rekening mee dat er sprake was van een kroonvuur, waarbij de vlammen door de boomtoppen springen in plaats van over de grond te lopen. Zo een vuur verplaatst zich veel sneller en is vanaf de grond nauwelijks te bestrijden. Het terrein zelf maakt het extra lastig, want de kern van het bos is voor blusvoertuigen slecht bereikbaar.

Chinooks die water uit de Maas halen

Defensie zette Chinook-helikopters in die per vlucht tot 7.600 liter water kunnen meenemen. Dat water wordt uit de Maas gehaald, vlakbij het brandgebied. Na zonsondergang werden de vluchten gestaakt omdat vliegen in het donker boven een brandhaard te riskant is.

Dinsdagochtend zouden de helikopters vanaf zeven uur weer opstijgen, maar de eerste ging pas rond half negen de lucht in, ongeveer anderhalf uur later dan gepland. Boven het gebied geldt een vliegverbod, zodat particuliere drones de blusvluchten niet in de weg zitten. Het is dit jaar al de vierde keer dat in Nederland een blushelikopter bij een natuurbrand moest worden ingezet.

Wat er dicht ging en wie weg moest

Camping De Oude Barrier werd ontruimd. De gasten, ongeveer driehonderd mensen, kregen onderdak in Hotel Asteria in Venray. Ook enkele woningen in de directe omgeving werden ontruimd.

De Maasheseweg is volledig afgesloten voor voetgangers, fietsers en gemotoriseerd verkeer, en op de A73 ging afrit 8 bij Venray-Noord in noordelijke richting dicht. Het treinverkeer tussen Venray en Boxmeer ligt stil, dinsdag tot zeker zes uur 's avonds, omdat er aan weerszijden van het spoor brand is. Het vuurwerk dat bij de Venrayse kermis hoorde, ging dinsdag niet door.

Een NL-Alert en twee keer opschalen

Bewoners van onder meer Loobeek en Holthees kregen een NL-Alert met de tekst dat er een natuurbrand met veel rook in Oostrum was, met het advies uit de rook te blijven en ramen en deuren te sluiten. Dat alert bleef ook dinsdag van kracht.

De veiligheidsregio schaalde maandag op naar GRIP 2, het niveau waarop de bestrijding regionaal wordt aangestuurd. Later op de avond ging dat terug naar GRIP 1, toen de brand zich niet verder leek uit te breiden. Dinsdag werd opnieuw naar GRIP 2 opgeschaald omdat de weersomstandigheden ongunstiger werden. Er waren die nacht ongeveer driehonderd hulpverleners aan het werk, met brandweerpelotons uit meerdere provincies.

Een landschap dat kurkdroog is

De achtergrond is een aanhoudend droge zomer. In heel Nederland geldt fase 2 van het natuurbrandrisico, het hoogste niveau, waarbij onder meer barbecueen in natuurgebieden niet is toegestaan. Eind juli voerde de Rijn bij Lobith nog maar een fractie van de normale hoeveelheid water aan.

Bij deze brand kwam daar wind bij die van richting draaide, waardoor het vuur zich achtereenvolgens naar verschillende kanten uitbreidde. De brandweer legde stoplijnen aan langs de Maasheseweg en langs de spoorlijn om de verspreiding te begrenzen.

Wat dit zegt over natuurbrandrisico in Nederland

Nederland heeft geen bosbrandvloot zoals Frankrijk of Spanje. Blussen vanuit de lucht gebeurt met helikopters die Defensie beschikbaar stelt, en die moeten telkens per inzet worden aangevraagd. Dat werkte hier, maar het betekent ook dat de capaciteit beperkt is als er op meerdere plekken tegelijk brand uitbreekt.

Droge, harsrijke stuifzandgebieden zijn bovendien geen uitzondering. De Veluwe, de Peel en delen van Brabant hebben vergelijkbare begroeiing. Dat de vierde helikopterinzet van het jaar al begin augustus valt, zegt iets over hoe vaak deze situatie zich inmiddels voordoet.

Wat nog niet vaststaat

De oorzaak van de brand is onbekend. De brandweer gaf al aan dat een onderzoek naar de oorzaak in een gebied als dit waarschijnlijk weinig zal opleveren, omdat het beginpunt door het vuur zelf is uitgewist.

Ook is niet te zeggen wanneer de brand onder controle is. Zolang er in de bodem en in de wortels vuur blijft smeulen kan het na een windvlaag opnieuw oplaaien, en juist dat naslepen kan bij stuifzand en dennennaalden dagen duren.