ASML draait het sterkste kwartaal ooit en erkent tegelijk dat het de vraag tot en met 2028 niet aankan

Een recordkwartaal dat vooral een tekort blootlegt

ASML heeft het sterkste kwartaal uit zijn geschiedenis achter de rug. De chipmachinebouwer kwam in het derde kwartaal van 2026 uit op een netto-omzet van 11,7 miljard euro en een nettowinst van bijna 5 miljard euro. Ter vergelijking: in de derde kwartalen van de voorgaande jaren bleef de winst steeds rond de 2 miljard euro steken. Over heel 2026 staat de winstteller inmiddels op ruim 10,6 miljard euro.

Het opmerkelijke aan de kwartaalpresentatie was niet het cijfer, maar de boodschap eromheen. Het bedrijf gebruikte het moment om uit te leggen dat het de vraag van zijn klanten de komende jaren niet kan bijbenen, hoe hard het de fabrieken ook laat draaien.

Wat de prognoses nu zeggen

Voor het vierde kwartaal rekent ASML op een omzet tussen 14,2 en 15,2 miljard euro. Daarmee gaat de verwachting voor het hele jaar omhoog naar 44 tot 45 miljard euro, waar eerder nog 43 miljard euro stond. Ook de verwachte brutomarge ging omhoog, naar ongeveer 56 procent.

Het aandeel reageerde met een plus van ongeveer 2 procent. Dat is bescheiden in verhouding tot de koersontwikkeling over het hele jaar, want sinds januari staat het papier bijna 70 procent hoger. Beleggers waren vooral opgelucht over de orderinstroom, omdat de markt al maanden speculeert over een afkoeling van de investeringsgolf rond kunstmatige intelligentie.

De erkenning dat 30 procent erbij niet genoeg is

ASML had eerder de ambitie uitgesproken om in 2027 dertig procent meer capaciteit voor EUV-machines te hebben dan dit jaar, en daar in 2028 nog eens dertig procent bovenop te zetten. Dit jaar levert het bedrijf 65 van die machines uit, de helft meer dan vorig jaar. De dubbele uitbreiding zou de productie richting 110 stuks per jaar brengen.

Toch zei topman Christophe Fouquet dat het steeds duidelijker wordt dat die dertig procent in 2027 en dertig procent in 2028 er niet voor zal zorgen dat het bedrijf aan de vraag van zijn klanten kan voldoen. Het management liet weten dat er na 2028 aanvullende uitbreidingsmaatregelen nodig zijn. Een fabrieksuitbreiding in Eindhoven staat gepland, maar die draait pas in 2029.

Waar de rem wel en niet zit

Volgens Fouquet ligt de beperking niet bij toeleveranciers als Zeiss, dat de optiek voor de machines maakt. De remmen zitten dichter bij huis, in de eigen assemblage en in de tijd die het kost om een machine op te bouwen en af te regelen. ASML probeert dat te versnellen, bestaande machines te verbeteren en snellere varianten op de markt te brengen.

Dat onderscheid is belangrijk, want het bepaalt wat er aan te doen is. Een knelpunt bij een leverancier los je op met een contract, een knelpunt in de eigen fabriek met gebouwen, mensen en jaren.

Orders voor 2029 en 2030 worden geweigerd

Financieel directeur Roger Dassen vertelde dat ASML bestellingen voor 2029 en 2030 weigert, om de beschikbare machines eerlijk over alle klanten te kunnen verdelen. Dat is een ongebruikelijke positie voor een leverancier: niet verkopen wat je kunt verkopen, omdat je anders je eigen afnemers tegen elkaar uitspeelt.

Fouquet zei sterke orderinstroom voor 2028 te zien, en ook belangstelling van klanten die nu al voor 2029 en soms zelfs 2030 willen bestellen. De gesprekken met klanten gaan volgens hem inmiddels vooral over de periode na 2027. Daarnaast gaat ASML vanaf 2027 de prijzen verhogen, met het volle effect in 2028, en vraagt het stevige vooruitbetalingen om zich in te dekken tegen annuleringen.

Wat dit betekent voor de chipmarkt

De klanten van ASML, onder wie TSMC, Samsung, Micron en SK Hynix, verwachten zelf tot zeker 2028 niet aan de vraag naar chips te kunnen voldoen. De schaarste zit dus niet alleen bij de machinebouwer, maar loopt door de hele keten. Gordon Kerr, Europees macrostrateeg bij KBRA, stelde dat de cijfers laten zien dat de vraag naar chips sterk blijft en dat de investeringen in infrastructuur waarschijnlijk tot ver in 2027 doorlopen.

Voor afnemers betekent dit dat de toegang tot geavanceerde productiecapaciteit voorlopig een verdeelvraagstuk blijft. Wie later aanklopt, komt achteraan.

Wat dit voor Nederland betekent

ASML is de enige fabrikant ter wereld van EUV-machines en daarmee het zwaartepunt van de Nederlandse technologie-industrie. Een orderportefeuille die tot in 2029 en 2030 reikt, is goed nieuws voor de toeleveranciers in de regio en voor de werkgelegenheid eromheen. Tegelijk legt de capaciteitsgrens bloot hoe krap de Nederlandse ruimte is voor dit soort groei, want een uitbreiding die pas in 2029 draait vraagt om terrein, netaansluitingen en personeel.

Daar komt een politiek risico bij. China is op dit moment goed voor ongeveer twintig procent van de jaaromzet, en mogelijke Amerikaanse wetgeving kan de activiteiten daar verder inperken. Dat maakt een deel van de huidige omzet afhankelijk van besluiten die in Washington worden genomen.

Wat nog niet vaststaat

Hoe groot de capaciteitsuitbreiding na 2028 wordt, heeft ASML niet in cijfers vastgelegd. Zolang dat onbekend blijft, is niet te zeggen vanaf welk jaar vraag en aanbod weer bij elkaar komen.

Ook de prijsverhogingen vanaf 2027 zijn niet gespecificeerd, en het is onduidelijk hoe klanten daarop reageren. Of de huidige vraag zich op dit niveau handhaaft, hangt bovendien af van de investeringen rond kunstmatige intelligentie, en die zijn nu juist het onderwerp waarover analisten verdeeld zijn.