PostNL vraagt 80 miljoen euro voor de postbezorging van 2027 en wil de zaterdag schrappen

Een aanvraag van 80 miljoen voor volgend jaar

PostNL heeft het kabinet maandag gevraagd om 80 miljoen euro voor de postbezorging van volgend jaar. Het gaat om een zogeheten nettokostenvergoeding: een bedrag dat de staat bijlegt omdat het bezorgen van post tegen de wettelijk voorgeschreven voorwaarden volgens het bedrijf meer kost dan het opbrengt.

Directeur Maurice Unck van het postonderdeel vat de aanvraag kort samen met de stelling dat kosten die uit een wettelijke verplichting voortvloeien niet bij het bedrijf kunnen worden neergelegd. Volgens PostNL loopt het verlies op de postbezorging over 2025, 2026 en 2027 bij elkaar op tot ruim 148 miljoen euro.

Wat de universele postdienst voorschrijft

PostNL is in Nederland aangewezen voor de universele postdienst. Die aanwijzing verplicht het bedrijf om overal in het land post te bezorgen, ook op adressen waar dat niet uit kan, tegen tarieven die voor iedereen te betalen zijn, en met een vaste frequentie en bezorgtermijn.

Die eisen staan in de Postwet van 2009. Ze zijn opgesteld in een tijd waarin de brievenbus nog het gewone kanaal was voor rekeningen, afspraken en officiele berichten, en ze zijn sindsdien op hoofdlijnen hetzelfde gebleven.

Zeventig procent minder post, dezelfde eisen

In die twintig jaar is de hoeveelheid post met ongeveer zeventig procent gedaald. Rekeningen, polissen en aanslagen komen nu digitaal binnen, terwijl het netwerk dat de resterende post rondbrengt wel elke straat moet blijven aandoen.

Dat verklaart waarom het onderdeel nauwelijks nog iets verdient. Over heel 2025 bleef er volgens Unck twee miljoen euro over op de postactiviteiten, een marge die bij een bedrijf van deze omvang niets meer is dan het nulpunt.

Vier bezorgdagen in plaats van zes

Naast geld vraagt PostNL om ruimte in de regels. Het bedrijf wil nog maar vier dagen per week bezorgen, van dinsdag tot en met vrijdag, en dus niet meer op zaterdag. Volgens PostNL wordt er op zaterdag zo weinig post bezorgd dat de verplichting om het hele netwerk die dag te laten rijden niet in verhouding staat tot wat er wordt rondgebracht.

Ook wil het bedrijf de bezorgtermijn verder verlengen. Sinds juli van dit jaar mag een gewone brief binnen twee dagen worden bezorgd in plaats van de dag erna. Onder de nieuwe Postwet zou dat drie dagen worden, en dat is de ruimte die PostNL nu al wil benutten.

De Postwet ligt al zes jaar bij de Kamer

Het wetsvoorstel voor een nieuwe Postwet ligt sinds 2020 bij de Tweede Kamer. De behandeling is herhaaldelijk uitgesteld, waardoor PostNL zich inmiddels zes jaar langer dan voorzien aan de regels uit 2009 moet houden.

Daar zit een praktisch probleem in de tijd. PostNL stelt dat het minstens een jaar voorbereiding nodig heeft om de bezorging anders in te richten, en dat er daarom uiterlijk in januari 2027 een besluit moet liggen. Komt dat besluit later, dan is invoering begin 2028 het snelste wat nog haalbaar is.

Eerdere aanvragen zijn afgewezen

De aanvraag is niet de eerste. Voor 2025 en 2026 vroeg PostNL ook om een vergoeding, en het vorige kabinet wees die verzoeken af. Over die afwijzingen loopt nog een juridische procedure, waarvan de uitkomst nog niet bekend is.

Dat maakt de huidige aanvraag tot meer dan een rekening voor een enkel jaar. De vraag die eronder ligt is wie opdraait voor een publieke voorziening waarvan het gebruik hard daalt terwijl de dekkingseis volledig blijft: de belastingbetaler, de afzender van een brief, of de aandeelhouder van het bedrijf dat de aanwijzing heeft.

Wat dit voor Nederland betekent

Voor wie post ontvangt, gaat het om de vraag hoe snel en hoe vaak er nog iets in de bus valt. Vier bezorgdagen en een termijn van drie dagen betekenen dat een brief die op vrijdag op de bus gaat in het ongunstigste geval pas halverwege de week erna wordt bezorgd.

Dat raakt vooral het papieren verkeer dat aan een termijn vastzit, zoals aanmaningen, uitnodigingen voor onderzoek of besluiten waartegen binnen een bepaalde tijd bezwaar kan worden gemaakt. Ook mensen die niet digitaal meekunnen, zijn op dit kanaal aangewezen, en juist bij die groep is een langere bezorgtermijn geen abstractie.

Wat nog niet vaststaat

Of het kabinet de 80 miljoen euro toekent, is onbekend. Een afwijzing zou in lijn liggen met de eerdere besluiten, maar het politieke plaatje is sinds die afwijzingen veranderd en de rechterlijke procedure over de oude aanvragen loopt nog.

Daarnaast ligt het grotere besluit niet bij het kabinet maar bij de Tweede Kamer. Zolang de nieuwe Postwet niet is behandeld, blijven de verplichtingen uit 2009 gelden en kan PostNL de zaterdag niet schrappen, hoe laag het volume op die dag ook is. Wanneer de Kamer het voorstel oppakt, is niet bekend.