Milieuorganisaties en omwonenden vechten het nieuwe Schipholbesluit aan bij de Raad van State

Een besluit dat over negen dagen ingaat

Op 1 november treedt het nieuwe Luchthavenverkeersbesluit voor Schiphol in werking. Daarin staan de regels voor het gebruik van de luchthaven: hoeveel vluchten er mogen zijn en hoeveel geluid en uitstoot daarbij maximaal is toegestaan.

Een coalitie van milieuorganisaties en bewonersgroepen wil dat dat besluit van tafel gaat. Zij kondigden aan dat ze binnen de wettelijke termijn beroep instellen bij de Raad van State, zodra het besluit officieel is gepubliceerd, en dat ze vernietiging zullen vragen.

Wie er naar de rechter stapt

Het gaat om zes partijen: Mobilisation for the Environment, Greenpeace Nederland, Milieudefensie, Stichting S4R, de Stichting Recht op Bescherming tegen Vliegtuighinder en SchipholWatch. Dat is grotendeels dezelfde groep die de afgelopen jaren al meerdere procedures over de luchthaven aanspande.

Woordvoerder Johan Vollenbroek stelt dat de minister terug moet naar de tekentafel en met een besluit moet komen dat mens, leefomgeving en klimaat beschermt, en dat daarvoor minder vluchten nodig zijn. Volgens hem kiest het kabinet opnieuw voor het belang van de luchtvaart en gaat het voorbij aan de gezondheid van ruim anderhalf miljoen omwonenden.

478.000 vluchten, met de deur open naar 500.000

Het besluit legt het aantal vliegtuigbewegingen vast op 478.000 per jaar. Dat is hetzelfde getal als in het tijdelijke besluit dat eraan voorafging, waarin daarnaast 27.000 nachtvluchten waren opgenomen.

Op langere termijn laat het besluit ruimte voor een geleidelijke terugkeer naar 500.000 vluchten. Voor de sector is dat het aantrekkelijke deel. Schiphol noemde de nieuwe regels eerder een belangrijke stap, omdat ze de luchthaven rechtszekerheid geven over wat er is toegestaan.

Het bezwaar gaat over wat er niet in staat

De organisaties richten zich vooral op wat het besluit niet regelt. Er staan volgens hen geen absolute grenzen in voor de uitstoot van stikstofoxiden, van CO2 en van ultrafijnstof, terwijl dat juist de stoffen zijn waarover de discussie over gezondheidsschade gaat.

Daarnaast vinden zij dat de Inspectie Leefomgeving en Transport te weinig in handen heeft om in te grijpen wanneer een grens wordt overschreden. Een norm zonder toezichthouder die kan handhaven, is in hun lezing geen bescherming maar een streefwaarde.

De natuurvergunning die Schiphol nog niet heeft

Onder de hele kwestie ligt een vergunning die ontbreekt. In juni 2025 vernietigde de rechtbank de natuurvergunning van Schiphol, en het hoger beroep daarover is nog niet afgerond.

Dat is het patroon waar de organisaties op wijzen: een luchthaven die jarenlang draaide op gedogen en op besluiten die het bij de rechter niet hielden. Hun verwijt is dat het kabinet die situatie nu alsnog een wettelijke basis probeert te geven, in plaats van de omvang van het vliegverkeer aan te passen aan wat juridisch houdbaar blijkt.

De Raad van State heeft hier een voorgeschiedenis

Op 11 maart van dit jaar vernietigde de Raad van State het eerdere tijdelijke luchthavenverkeersbesluit. Het nieuwe besluit is de opvolger daarvan, en dus de tweede poging om het vliegverkeer op Schiphol van een houdbare juridische basis te voorzien.

In september bracht de Raad van State ook een advies uit over de nieuwe regels, waarin opnieuw kritiek stond. De kern daarvan was dat wie wil groeien eerst moet aantonen hoe omwonenden worden beschermd. Schiphol en KLM noemden dat advies een stap vooruit, terwijl Milieudefensie vond dat de bescherming van omwonenden er nog altijd onvoldoende in was onderbouwd.

Wat dit voor omwonenden en reizigers betekent

In de praktijk verandert er op 1 november niets voor de omgeving. Een beroep bij de Raad van State schorst een besluit niet automatisch, dus de nieuwe regels gaan gelden zolang de rechter er niet anders over beslist.

Voor beide kanten staat er wel veel op het spel. Houdt het besluit geen stand, dan zit Schiphol opnieuw zonder geldig kader en ligt de vraag over het aantal vluchten weer helemaal open, met gevolgen voor de planning van maatschappijen en voor de werkgelegenheid rond de luchthaven. Houdt het wel stand, dan is het pad naar 500.000 vluchten voor het eerst in jaren juridisch vastgelegd.

Wat nog niet vaststaat

Wanneer de Raad van State de zaak behandelt, is niet bekend. Zulke procedures duren doorgaans maanden tot ruim een jaar, en in de tussentijd loopt ook het hoger beroep over de natuurvergunning nog.

Ook is onduidelijk hoe het ministerie op het beroep reageert. Bij de aankondiging kwam er geen inhoudelijke reactie van de bewindspersoon, en daarmee blijft open of het kabinet bereid is het besluit nog aan te passen voordat de rechter eraan toe komt.