Kabinet Jetten gaat met een nieuw box 3-voorstel langs zeven oppositiepartijen, met de stemming op 12 november

Een zaterdagoverleg in het Catshuis

Het minderheidskabinet van premier Rob Jetten kwam zaterdag in het Catshuis bijeen over een nieuw voorstel voor de belasting op vermogen. Aan tafel zaten naast Jetten de vicepremiers Bart van den Brink van het CDA en Dilan Yesilgoz van de VVD, en verder minister Eelco Heinen van Financien en staatssecretaris Eelco Eerenberg.

Na het overleg zei Jetten dat het kabinet met een voorstel naar de oppositie gaat dat voor zowel links als rechts aantrekkelijk zou moeten zijn. Wat er precies in staat, maakte hij niet bekend. Betrokkenen spraken van goede gesprekken, met de toevoeging dat nog niet alles rond is.

Hoe box 3 vastliep

De aanleiding ligt een paar weken terug. De coalitie wilde de overstap naar een heffing op werkelijk behaalde vermogenswinst versnellen, een stelsel dat in 2028 moet ingaan en dat volgens de berekeningen ongeveer vijftien miljard euro kost.

Om dat te dekken werd de heffing uitgesmeerd over een veel bredere groep spaarders en beleggers dan eerder de bedoeling was. Honderdduizenden kleinere spaarders dachten daardoor dat ook zij zouden gaan betalen. Na ongeveer anderhalve dag trok het kabinet dat deel in, onder druk van de Kamer en van de coalitiepartijen zelf. Jetten zei daarover dat hij zich kan voorstellen dat mensen het niet meer kunnen bijbenen.

De dekking is het echte probleem

Voor het plan van de bewindspersonen zelf bestaat in de Kamer een meerderheid. Het geld om het te betalen is er niet.

Vanuit de Kamer is geopperd om de erf- en schenkbelasting als bron aan te wijzen, maar daar wil de VVD niet aan. Daarmee zit het kabinet met een gat dat binnen enkele weken gevuld moet zijn, omdat de invoering in 2028 anders in gevaar komt. Dat is de kern van wat er komende week op tafel ligt.

Zeven partijen met zeven rekeningen

Het kabinet nodigde zeven oppositiepartijen uit: JA21, SGP, PRO, Volt, ChristenUnie, 50PLUS en BBB. Geen van die partijen zit in de coalitie, en het kabinet heeft hun steun nodig om het Belastingplan door de Kamer te krijgen. Ze willen daar iets voor terug.

JA21 wil strengere asielmaatregelen en wil verplichtende woonmaatregelen uit de woonwet geschrapt zien. BBB wil dat het stikstofplan wordt aangepast, iets waar het kabinet niet in mee wil gaan. De SGP wil praten over medisch-ethische onderwerpen. Dat de bewindspersoon die over abortus gaat niet op de uitnodigingslijst staat, is in Den Haag gelezen als een signaal dat het kabinet daar niets wil veranderen.

Wat er verder in het Belastingplan zit

Het pakket is meer dan box 3. Het kabinet wil de verlaging van de accijns op brandstof verlengen tot het einde van 2027, een maatregel die bij de pomp direct merkbaar is.

Daarnaast staat er een versobering van de startersaftrek voor ondernemers in. Dat zijn posten die los van de vermogensbelasting hun eigen voor- en tegenstanders hebben, en die in een onderhandeling over een breed pakket als ruilmateriaal kunnen dienen.

Links of rechts, en niet beide tegelijk

De rekensom waar het kabinet voor staat is ongemakkelijk. Voor een werkbare meerderheid moet het kiezen tussen steun van links en steun van rechts, want de wensen van de twee kanten laten zich niet in hetzelfde voorstel verenigen.

Dat Jetten zijn voorstel toch presenteert als aantrekkelijk voor beide kanten, zegt vooral iets over de positie waarin een minderheidskabinet bij een belastingplan zit. Elke partij weet dat haar stem nodig kan zijn, en elke partij kan dus een prijs noemen.

Wat dit voor spaarders en beleggers betekent

Voor wie spaart of belegt is de onzekerheid het grootste probleem. In korte tijd is een plan aangekondigd, ingetrokken en vervangen door een voorstel waarvan de inhoud niet openbaar is, terwijl het nieuwe stelsel in 2028 moet gaan werken.

Wie nu wil weten of een spaarrekening of een beleggingsportefeuille binnenkort anders wordt belast, kan daar geen antwoord op krijgen voordat de Kamer heeft gestemd. De Tweede Kamer debatteert maandag de hele dag over het Belastingplan, en de stemming staat op 12 november.

Wat nog niet vastligt

De inhoud van het nieuwe box 3-voorstel is niet bekend, en daarmee ook niet wie het gaat betalen. Of er deze week daadwerkelijk wordt onderhandeld en met welke partij als eerste, is op dit moment evenmin duidelijk.

Daar komt bij dat het Belastingplan na de Tweede Kamer ook nog langs de Eerste Kamer moet. Een afspraak die komende week wordt gemaakt is dus nog geen wet, en de kans bestaat dat de dekking daarna opnieuw wordt opengebroken.