Nederland zet ruim 300 miljoen euro in om in 2035 de sterkste medtechsector van Europa te hebben

Ruim driehonderd miljoen euro voor een Europese voorsprong

Nederland wil in 2035 de sterkste sector voor medische technologie van Europa hebben. Die ambitie staat in de beleidsagenda MedTech 2035, die deze week werd gepresenteerd door minister Heleen Herbert van Economische Zaken en Klimaat en minister Sophie Hermans van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, samen met bedrijven, kennisinstellingen, investeerders en zorgaanbieders.

In totaal gaat het om ruim 302 miljoen euro aan aangekondigd publiek en privaat geld. Dat is een forse som voor een beleidsagenda, maar geen bedrag waarmee een hele bedrijfstak in tien jaar van kop tot staart wordt omgebouwd. Het geld is bedoeld als aanjager, niet als volledige financiering van de ambitie.

Wie wat inlegt

De rijksoverheid trekt 102,5 miljoen euro uit, verspreid tot en met 2036. Daar komt 150 miljoen euro private financiering bij, die Invest-NL samen met institutionele beleggers zoals pensioenfondsen beschikbaar stelt. Philips legt daarnaast 50 miljoen euro in.

Een deel van het private geld loopt via een nieuw fonds. Rond de presentatie werd ook het Magnolia MedTech Fund aangekondigd, een samenwerking van universiteiten met zorgverzekeraar VGZ en investeerder Thuja Capital. Dat soort constructies moet jonge medtechbedrijven helpen in de fase waarin een product technisch werkt maar nog niet wordt verkocht.

Zes prioriteiten, van data tot talent

De agenda werkt langs zes lijnen. Het gaat om landelijke samenwerking tussen de bestaande regionale ecosystemen, om data- en AI-infrastructuur, om de invoering van technologie in de zorg zelf, om markttoegang, om financiering en om talent en ondernemerschap.

Bij markttoegang zit een deel van de pijn. Europese regels voor medische hulpmiddelen zijn de afgelopen jaren strenger geworden, en voor kleine fabrikanten is de weg naar goedkeuring duur en traag. De agenda belooft ondersteuning bij die route en noemt ook de mogelijkheid van proeftuinen waarin nieuwe technologie onder toezicht mag worden getest.

Beeldgestuurde behandelingen en robotica als speerpunt

Inhoudelijk ligt het zwaartepunt bij een nieuwe generatie beeldgestuurde behandelingen met kunstmatige intelligentie en robotica. Daaronder vallen ingrepen waarbij een arts via beeld door het lichaam navigeert, bijvoorbeeld met een katheter, geholpen door software die het beeld interpreteert.

Vanaf 2027 starten drie onderzoeksprojecten: bij hart- en vaatziekten, bij kankerbehandelingen en bij beroertes. Ze lopen eerst twee jaar en worden daarna geevalueerd voordat er meer geld bij komt. Een tweede lijn gaat over technologie voor de zorg van morgen, met monitoring op afstand via draagbare sensoren.

Het ziekenhuis van de toekomst in Twente

Een van de concreet genoemde projecten is Ziekenhuis van de Toekomst in Twente, met onder meer de Universiteit Twente en het Medisch Spectrum Twente als partners. Daar wordt gewerkt aan zorg die niet meer in het gebouw plaatsvindt maar bij mensen thuis, met technologie die de overgang tussen die twee moet overbruggen.

Dat Twente prominent in de agenda staat is geen toeval. De regio combineert een technische universiteit met een groot ziekenhuis en een netwerk van toeleveranciers, en dat is precies het type cluster waar de agenda op wil voortbouwen.

De rekensom achter de ambitie

Het kabinet onderbouwt de inzet met een productiviteitsargument. De verwachting is dat de zorg in 2035 vier procent productiever kan werken, wat volgens de betrokkenen neerkomt op een capaciteit van ongeveer 56.000 voltijdsbanen in de zorg. Bij een personeelstekort dat jaar na jaar groeit, is dat de kern van het verhaal.

Economisch mikt het eerder opgestelde groeiplan voor de sector op 11.000 extra banen en vijf miljard euro aan jaarlijkse export in 2035. Beide ministers wijzen erop dat de sector daarmee twee doelen bedient: betere zorg en een verdienmodel.

De zwakke plek: innovaties die nergens anders landen

Het grootste probleem van de Nederlandse medtech is niet het gebrek aan uitvindingen. Deskundigen in de sector stellen dat Nederland genoeg technologie heeft, maar dat bewezen innovaties te langzaam in de dagelijkse zorg terechtkomen en daarna zelden breed worden opgeschaald.

Innovaties boeken lokaal goede resultaten zonder dat andere ziekenhuizen ze overnemen. Elke zorgorganisatie bouwt zijn eigen businesscase en zet zijn eigen pilot op, in plaats van te leren van wat elders al is uitgezocht. Daar komen structurele belemmeringen bij: beperkte toegang tot data, zwakke interoperabiliteit, te weinig capaciteit voor klinische tests, onduidelijke Europese regels en te krappe productiecapaciteit.

Wat nog moet blijken

De agenda benoemt die implementatiekloof wel, maar het blijft de vraag of 102,5 miljoen euro overheidsgeld genoeg gewicht heeft om het gedrag van tientallen zelfstandige ziekenhuizen en verzekeraars te veranderen. De bedragen zijn verdeeld over tien jaar en over zes prioriteiten tegelijk.

Daarbij komt een risico dat de betrokkenen zelf noemen: de internationale concurrentie van buiten de Europese Unie neemt toe, en die wacht niet tot 2035. Een agenda met zo'n lange horizon overleeft bovendien meerdere kabinetten, waardoor het grootste deel van de uitvoering bij opvolgers terechtkomt.